Indexswaps

Stel dat de overheid morgen besluit dat auto's die zijn uitgerust met ABS niet meer mogen worden verkocht omdat het systeem te gecompliceerd is voor doorsnee automobilisten en dat consumenten uitsluitend producten mogen worden verkocht waarvan ze de technische werking snappen.

Merkwaardig? Niet volgens AFM-bestuurder Theodor Kockelkoren. Die impliceert in het FD van 7 juni jl. dat complexe financiële producten per definitie niet aan particuliere beleggers zouden moeten worden aangeboden.

Als onderdeel hiervan heeft de toezichthouder haar pijlen gericht op indexproducten die niet simpelweg het onderliggende mandje kopen, maar die de index met derivaten nabootsen (“indexswaps”).

Geheel los van mijn persoonlijke mening over index swaps schiet de toezichthouder haar doel voorbij door de complexiteit van financiële producten als ultiem criterium te hanteren.

Hoewel het verwerpelijk is dat ‘financial engineering’ soms wordt gebruikt om kosten en risico’s te verhullen, is het onjuist om alleen op grond hiervan iedere innovatie te verbieden. Dat is het kind met het badwater weggooien.

Daarnaast wordt met dit principe onterecht de indruk gewekt dat ‘simpele’ financiële producten minder risicovol zouden zijn dan ‘ingewikkelde’ producten.

De AFM maakt zich (terecht) zorgen over de tegenpartij risico’s die indexswaps met zich meebrengen. Maar klassieke ‘recht-toe-recht-aan’ indexfondsen zijn over het algemeen behept met soortgelijke risico’s waarbij de transparantie voor leken in veel gevallen nog slechter is dan met indexswaps.

Daar waar indexswaps, onder druk van de afnemers, in toenemende mate standaard inzicht verschaffen in de tegenpartijrisico’s en de regels voor het onderliggende onderpand, is dit bij gewone indexfondsen nog lang niet het geval.

De overgrote meerderheid van deze ogenschijnlijk eenvoudige fondsen heeft dan ook geen heldere richtlijnen met betrekking tot het uitlenen van de onderliggende portefeuille. In dat geval is het voor de niet-professionele belegger moeilijk om de tegenpartijrisico’s te doorgronden.

In deze context is het merkwaardig dat de AFM zo discriminatoir haar pijlen alleen richt op de ‘ingewikkelde’ index swaps. De door de AFM geïmpliceerde eenduidige positieve relatie tussen complexiteit en risico is op z’n minst discutabel te noemen.

De AFM stelt in het persbericht van 7 juni dat ”Als consumenten de risico’s van een product vooraf onvoldoende kunnen inschatten, kan dit resulteren in onverwacht vermogensverlies wanneer één van de risico’s zich voordoet”.

Volgens deze redenatie zouden zelfs de meest eenvoudige indexfondsen nooit direct aan leken mogen worden aangeboden, maar alleen via een vermogensbeheerder.

De AFM zou zich moeten toeleggen op de risico’s van alle financiële producten en niet slechts op het ingewikkelde deel van het aanbod. Met het ontmoedigen van innovatie wordt het paard achter de wagen gespannen. Dat betekent terug in de tijd. Zonder ABS…

Peter van Doesburg is beleggingsstrateeg bij Wealth Management Partners

Deel dit artikel:

Stuur doorPrintPDF