Belegger, weet dat koersen ook kunnen dalen


Een opmerkelijk verschijnsel bij een financiële crisis is dat de beleggers hun portefeuilles gaan herschikken. Dit leidt dan vaak tot een substantiële uitstroom uit aandelenfondsen, zoals we ook in de afgelopen weken weer konden waarnemen. Op de website EFT.com kun je deze uitstroom voor ETF's per dag en per beleggingscategorie in kaart brengen.

De paniek rond het Coronavirus leidt ertoe dat nogal wat mensen posities wisselen waardoor in individuele ETF's een uit of instroom kan plaatsvinden van enkele procenten tot wel tien procent op één dag.

Het is bijzonder om te zien dat veel beleggers zich steeds weer opnieuw angst aan laten jagen door een forse koersval, terwijl je zou mogen verwachten dat een belegger zo langzamerhand wel zou moeten weten dat de koersen ook kunnen dalen. Er is een omvangrijke literatuur die laat zien dat deze vorm van het ‘timen’ van de markt doorgaans weinig succesvol is.

Zelfs wanneer de schade van het coronavirus aan de economie substantieel is en enkele jaren zou aanhouden is er nog geen reden om uit aandelen en de bijbehorende ETF's te willen stappen. Dit geldt uiteraard niet voor het selecte groepje mensen die steeds op perfecte wijze van dag tot dag de koersen kunnen voorspellen. 

Turbulente markten

Deze neiging tot verkopen tijdens financiële turbulente markten leidt tot een tweede observatie: je zou verwachten dat beleggers in ETF's verstandig zijn omdat ze beleggen in gediversifieerde portefeuilles, passief gemanaged en tegen lage kosten. Dit in tegenstelling tot de belegger van zeg dertig jaar geleden die actief belegde tegen hoge kosten in fondsen met underperformance. De extra rendementen die de ETF belegger realiseert gaan deels weer teniet door haar eigen irrationaliteit.

Beleggen in ETF's heeft het heel gemakkelijk gemaakt voor particuliere beleggers om met een druk op de knop de markt te betreden en te verlaten. Het zou zo maar kunnen dat het dan niet zo heel veel meer uitmaakt of je belegt op basis van buy-and-hold in een klassiek actief beleggingsfonds of dat je gedreven door emoties op het verkeerde moment de markt betreedt of verlaat met een ETF.

ETF's blijven functioneren

De belangrijkste observatie is dat ETF's in  staat zijn te blijven functioneren onder crisisomstandigheden. In de afgelopen jaren werd regelmatig de vraag gesteld of ETF's wel bestand zouden zijn tegen grote schokken en onverwacht grote uitstroom. Het zou dus zomaar gekund hebben dat de ETF's niet in staat geweest waren om het grote aanbod van stukken te verwerken. In zo’n geval zou de beheerder het fonds tijdelijk moeten sluiten, en daarmee de beleggers in quarantaine plaatsen om verdere besmetting door de financiële variant van het coronavirus in te dammen.

Hier en daar zijn er wel wat problemen geweest bij aanbieders van ETF's door overbelasting van websites, maar uiteindelijk blijven de ETF's gewoon functioneren en zijn er geen liquiditeitsproblemen ontstaan. Net als gewone beleggingsfondsen zijn ETFs een robuust financieel instituut dat uit zichzelf niet snel tot  problemen leidt. Dat neemt niet weg dat het gedrag van de beleggers in deze instrumenten lang niet altijd rationeel hoeft te zijn.

Auke Plantinga is universitair hoofddocent aan de faculteit economie en bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen.