Crisis: Reis door de tijd


De kapitaalmarkt is een wonderbaarlijk systeem. Het biedt ons de mogelijkheid om koopkracht door de tijd te verplaatsen. Door ons geld op een spaarrekening te zetten, of te beleggen in aandelen of beleggingsfondsen kunnen we in de toekomst consumeren zonder ervoor te hoeven werken.

Dat is de belofte die veel financiële producten met zich meedragen. Met andere woorden, de kapitaalmarkt maakt het ons mogelijk om vooruit door de tijd te reizen met ons geld.

Ik heb in dat verband ooit in een aflevering van de Journal of Portfolio Management een buitengewoon hilarisch artikel gelezen. Hierin werd betoogd dat aangezien de rente bijna altijd positief is, het onmogelijk is om terug in de tijd te reizen en dat dit ook nooit mogelijk zal worden.

Riskante activiteit
Immers, als het mogelijk is om terug in de tijd te reizen, dan zou een tijdreiziger zijn geld opnemen in een periode met lage rente en gaan sparen in een tijd met hoge rente. Door het mechanisme van vraag en aanbod neemt het aanbod van geld in periodes met een hoge rente af ten gunste van periodes met een lage rente, en uiteindelijk zou de rente gelijk aan nul moeten worden. Een zelfde redenering kan men houden voor het beleggen in aandelen.

We kunnen wel met ons vermogen vooruit door de tijd reizen, maar dit is een riskante activiteit. Velen hebben dat inmiddels ondervonden. Het gevolg is dat veel mensen de kapitaalmarkt nu vermijden.

Het probleem van de vermogensmarkt is namelijk dat het ons wel in staat stelt om met geld te reizen, maar dat het op het eindpunt van de reis nog niet duidelijk is wat we met dit geld kunnen doen. Zo kan een belegger zijn vermogen toevertrouwen aan de auto-industrie, maar wanneer we in de toekomst geen behoefte meer hebben aan auto’s, dan is de belegging waardeloos gebleken.

Nieuwe technologieën
Op het niveau van de samenleving moeten we een beleggingsportefeuille zien samen te stellen waarmee we in de toekomst productie kunnen realiseren van goederen en diensten die nodig zijn om in de toekomst onze samenleving goed te laten functioneren. Omdat we nu nog niet weten wat we straks nodig hebben en wat er straks mogelijk is, zouden we onze middelen moeten spreiden over bedrijven die nieuwe technologieën aandragen.

Ook de wijze waarop we consumeren is een vorm van technologie. Op dit moment eten we relatief ongezond voedsel, waardoor we te dik worden maar ook een groot beslag leggen op natuurlijke hulpbronnen.

Een recente studie liet zien dat een groot deel van het huidige energie- en milieuprobleem kan worden opgelost als we weer net zoveel eten als in de jaren 70. In dat licht zou je een onderneming in je portefeuille willen opnemen die er op enig moment in de toekomst in slaagt voedsel te produceren dat aantrekkelijker en even betaalbaar is als ons huidige dieet.

Auke Plantinga is universitair hoofddocent aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen.