The Economics of Bullying


Hoe moet je de Economic Outlook van het IMF lezen in een wereld die getekend wordt door Donald Trump? De internationale organisaties zijn somber over de groeivooruitzichten van de wereldeconomie. De laatste update van het IMF spreekt van een lager wereldhandelsvolume door handelsconflicten en lagere economische groei.

Risico’s zijn er dan ook volop. De landen in ontwikkeling worden het hardst geraakt. Maar het geschreeuw over internationale samenwerking, de kritiek op globalisering en de roep om het primaat van het nationale eigenbelang - zie Trump's leuze van “America First” - worden er niet minder om.

Vreemd toch, want ondanks al het kabaal tussen de VS , China en de EU over economische politiek, bestaat er nauwelijks enig principieel ideologisch verschil tussen e grote machtsblokken op dit punt. Iedereen gelooft in de principes van de markteconomie. Dat is ten tijde van de Koude Oorlog (1950-1990) echt wel anders geweest, toen ideologische verschillen tussen het Westen en de Sovjet Unie onoverbrugbaar leken te zijn.

De laatste tijd hebben we gezien hoe populistische leiders, onder aanvoering van president Trump, handelsconflicten met andere belangrijke handelspartners aanwakkeren, het beleid van centrale banken bekritiseren en zelfs de onafhankelijkheid van hen ter discussie stellen, financiële markten (en valuta’s) proberen te beinvloeden, internationale samenwerking de rug toekeren en multilaterale instellingen ondermijnen. 

Dat gebeurt met dreigementen en chantage en vooral met veel (sociale) media geweld. Aan de consequenties van die “bullying” taktiek is door economen tot nu toe weinig aandacht besteed.

Mijn “Economics of Bullying” begon met een noodzakelijke opfrisbeurt langs de kernhoofdstukken van de economische theorie: op bezoek bij Adam Smith over vraag en aanbod en David Ricardo’s wet van comparatieve voordelen, langs bij John Keynes over de vraagzijde van de economie, door naar Milton Friedman over de monetaire economie en A.W. Phillips over inflatie en werkgelegenheid, even binnenwippen bij Oliver North over de zogenoemde pad-afhankelijke internationale ontwikkeling en aanleggen bij Paul Samuelson en zijn “Modern finance theory” en tot slot luisteren naar Gary Gereffi over “global value chains”. Zij droegen allen bij om de “Economics of Bullying” goed in kaart  te brengen en te begrijpen.

De resultante daarvan is geen vrolijk leesvoer - u bent gewaarschuwd:

•    Handelsconflicten en de invoering van im/export tarieven en barrières verlagen het groeitempo van de wereldeconomie.

•    Zulke handelsbelemmeringen breken ook belangrijke wereldwijde waardeketens (geintegreerde internationale productielijnen) en dat leidt tot economische in-efficienties.

•    Politisering van het monetaire beleid en politieke pressie voor lagere rentes leiden tot valutaverstoring. Dat is economisch onhoudbaar en leidt tot verstoring van stabiele economische ontwikkelingen.

•    Kunstmatig te lang laag gehouden rente creëert meer ongelijkheid (en asset bubbles) en kan daarmee nieuwe onvrede onder bevolkingsgroepen voeden (zie pensioen-debat).

•    Bekritiseren van de onafhankelijkheid van centrale banken leidt tot verdere politieke spanningen en tot meer volatiliteit op financiele markten.

•    Ondermijnen van internationale samenwerking en multilaterale instellingen zoals het IMF en de Wereldbank, destabiliseren ontwikkelingsinspanningen en uiteindelijk de wereldvrede.

•    Terugtrekken uit internationale overeenkomsten zoals het Parijse Klimaatakkoord bedreigt het leefklimaat van toekomstige generaties en zal ongetwijfeld nieuwe migratiestromen op gang brengen.

Geen wonder dat het economische vooruitzichten zo somber zijn als het IMF onlangs presenteerde!

Wat doet een lange termijn belegger in zo’n wereld?

Mijn recept is simpel: Hou de lange termijn horizon in het vizier. Diversifiëer waarbij ook alternatives/illiquide beleggingen aan de orde zijn. Focus op lange termijn trends zoals duurzaamheid, energie transfomatie, hogere levensverwachting en digtale gezondheidszorg. Voer een actief tactisch allocatie beleid met behulp van aandelen-ETFs (gas geven en remmen tegen lage transactiekosten). Zit er bovenop, acteer snel als nodig maar vergeet de langere termijn horizon niet.

De “Economics of Bullying” is misschien geen lang leven beschoren. Samenwerken tegen de bullies is van belang; slachtoffers moeten zich verenigen. En toeschouwers moeten zich daarbij aansluiten, want toeschouwers zijn vaak de slachtoffers van morgen.

Deze gastcolumn is geschreven door Bart Le Blanc, die eerder werkte als bankier en topambtenaar. Hij is thans partner van het family ofifce Andreas Capital en president-commissaris van APG Asset Management.

Deze column is een korte samenvatting in het Nederlands van zijn recente artikel: ”The Economics of Bullying”. Le Blanc geeft ieder kwartaal zijn commentaar op de Economic Outlook van het IMF.