BBP-cijfer is eigenlijk een maatstaf van niks


De klassieke en meest gebruikte maatstaf voor welvaart is nog steeds het Bruto Binnenlands Product. Het is de basis voor beschouwingen van analisten en politici, maar zegt eigenlijk niet zo veel.

Het BBP is de totale toegevoegde waarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten. Het wordt bepaald door vele variabelen waarvan de belangrijkste zijn: bevolkingsomvang, beroepsbevolking, werkloosheid, opleidingsniveau, automatiseringniveau. Of het BBP de beste maatstaf is om de economische prestaties van landen te vergelijken is een open vraag, maar bij gebrek aan een algemeen geaccepteerd alternatief zal het voorlopig zijn rol niet verliezen.

De problemen beginnen al met ‘in een land’ geproduceerd. Zo vergroot de bijdrage van expats het BBP, maar daar worden de binnenlanders niet beter van. De grote groei van het aantal expats heeft het Nederlandse BBP de afgelopen jaren een extra duwtje gegeven, maar hoeveel? Het veel minder gebruikte Bruto Nationaal Product corrigeert voor de impact van expats en Nederlanders die in het buitenland werken, maar of het is zeer twijfelachtig of het CBS weet hoeveel expats er zijn en wat hun bijdrage is.

Vaak wordt de ontwikkeling van het BBP van verschillende landen zonder aandacht voor de onderliggende variabelen met elkaar vergeleken. Op zich begrijpelijk want die verschillen benoemen is bijna onbegonnen werk en zou het maken van een punt erg lastig maken. En een stelling onderbouwen met een tabel is natuurlijk het doel van een artikel. Het draagt er wel aan bij dat veel discussies lang doorlopen.

Beste voorbeeld: Japan

Het beste voorbeeld is Japan. De groei van het BBP is al jaren bescheiden, maar wie meeneemt dat het aantal inwoners al vanaf 2011 daalt - en de beroepsbevolking (15-64) al meer dan twintig jaar - komt tot andere conclusies. Een overzicht dat de groei van het BBP van Japan vergelijkt met andere landen geeft dan ook een volledig ander beeld dan een tabel op basis van BBP per inwoner of per werkende.

Terug naar de eerste variabele: het aantal inwoners. In onderstaande tabel voor 1960, 1990 en 2020 het aantal inwoners van een selectie van landen in West- en Oost-Europa en Noord-Afrika en voor de drie periodes de jaarlijkse groei (bron Database van de VN). In de meeste landen is het groeitempo gedaald en in een aantal krimpt de bevolking zelfs. De verschillen zijn verrassend groot en illustreren weer eens de lange termijn impact van een verschil in groeivoet. Verdere inzichten laat ik graag aan de lezer over.


 

Dirk de Jong is financial markets consultant. Eerder was hij directievoorzitter van HSBC Investment Bank.