Wordt gekkigheid dan nu echt de norm?


Het door social media gestuurde kuddegedrag krijgt een steeds grotere invloed op ontwikkelingen in de financiële wereld. Dat vergroot de volatiliteit, levert uiteindelijk niets op en leidt bovendien af van de essentie.

Het bestaansrecht van financiële markten is in de basis het financieren van de groei en bloei van de economie. De beurs is de plaats waar partijen die geld beschikbaar hebben partijen die geld nodig hebben ontmoeten. De spaarders en investeerders hebben over bijna alles en zeker over de waarde een andere mening, maar worden het uiteindelijk vrijwel altijd eens over een prijs. Beide verwachten er beter van te worden en dat mag ook op basis van de historische resultaten.

Particulieren en masse de markt in 

Dit uitgangspunt staat steeds meer onder druk. Het afgelopen jaar door de entree van grote aantallen particuliere beleggers. Die zaten thuis, kregen wel salaris, konden dat maar deels uitgeven en besloten bij gebrek aan spaarrente dan maar de beurs op te gaan. Doorgaans zonder enige achtergrond en vaak ook gelijk in derivaten. Het gebeurde in veel landen maar was het meest zichtbaar in de VS. Daar was de instroom door de combinatie van zero commission brokers, smartphone apps en lage toegangsdrempels het grootst.

Informatie en ideeën halen de nieuwe beleggers vooral van communities op internet, waaronder in de VS die op Reddit. Ook veel gokkers op sportwedstrijden zijn door het stilvallen van competities naar de beurs gaan kijken. Aandelen en derivaten kopen is een spel geworden, het is ontspanning en is ontkoppeld van het financieren van de economie. Illustratief is dat Gamestop en ARM Entertainment twee grote exponenten zijn van deze ontwikkeling. 

Ook gokkers present

Gokken is geld inzetten op een verwachting van de toevallige uitkomst van een spel of wedstrijd, of in de termen van de nieuwe beleggers: iets kopen in de verwachting dat er morgen iemand anders meer voor zal betalen.

Het heeft niets meer met waarde te maken. Het vervagen van de grenzen tussen financiële markten en casino’s is al langer aan de gang want al in 2008 zei ECB president Trichet: “At some point in our recent past finance lost contact with its raison d’etre. It ceased to be a source of services for the real economy and developed a life of its own”.

Regulering gewenst

Nu zouden we kunnen zeggen niets nieuws onder de zon, want collectieve euforie is van alle tijden. Dat ondernemers de kansen grijpen die ICT creëert kan niemand ze kwalijk nemen, maar de toegevoegde waarde voor het goed functioneren van de financiële markten van onder andere high frequency traders, dag opties, turbo’s en aandelenfracties is nihil. Het is die versnelling en opeenstapeling die de risico’s vergroot, net als de neiging om het blikveld te beperken tot kleine communities.

De bestorming van het Capitol in Washington was één van de recentere uitwassen van deze trend. Zeker nu veel landen nadenken over de vraag of de social media ondernemingen op enigerlei wijze gereguleerd moeten worden is dit een pleidooi om tegelijkertijd na te denken over de vraag hoe beleggen en gokken weer wat uit elkaar kunnen worden getrokken. Want anders is de volgende stap in het vervagen van de grenzen de beursintroductie van Covid-19 opties en turbo’s!

Dirk de Jong is financial markets consultant. Eerder was hij directievoorzitter van HSBC Investment Bank.