De onstuitbare opmars van de stakeholder


Stakeholder denken is al enige jaren bezig aan een opmars bij Nederlandse bedrijven. Ook voor institutionele beleggers wint het stakeholder denken aan belang. Voor een praktische invulling daarvan kunnen zij ook leren van de best practices uit het bedrijfsleven.

Illustratief is de quote van Philips CEO Frans van Houten dat het bedrijf zonder stakeholder management niet in staat is zijn missie te volbrengen. Deze en andere quotes en best practices cases van Nederlandse bedrijven staan in de recente publicatie “Stakeholder Inclusion as accelarator for the Sustainable Development Goals (SDGs)” van Global Compact Nederland. Uit de publicatie blijkt de betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven bij de SDG-agenda.

Wat kan deze publicatie voor aandeelhouders betekenen? De resultaten wijzen op een toenemende rol van stakeholders in wetgeving en in gedragscodes. Governance codes, stewardship codes en wet- en regelgeving vanuit Den Haag, bijvoorbeeld iMVO-convenanten, en Brussel zetten institutionele beleggers er toe aan om steeds meer rekening te houden met bredere waardecreatie en de belangen van stakeholders. 

Centraal : creëren van waarde

Als één van de eersten in de wereld  stelde de Nederlandse Corporate Governance code eind 2016 het streven naar “het creëren van waarde op de lange termijn” centraal. Voorheen was het streven nog “het creëren van aandeelhouderswaarde op de lange termijn”. In dit nieuwe streven valt op dat niet langer één specifieke stakeholder van de onderneming (namelijk de aandeelhouder) is genoemd. 

Wat betekent het creëren van waarde op de lange termijn? Steeds meer bedrijven leggen verantwoording af over brede waardecreatie en gebruiken daarvoor het Integrated Reporting Framework en het besef dat een onderneming waarde creëert vanwege door zijn relaties met stakeholders (artikel 2.2).

De British Academy stelde recentelijk dat het streven van bedrijven moet zijn: “to profitably solve the problems of people and planet, and not profit from creating problems.” Ten beheove van dit doel heeft zij een zevental principes gepubliceerd. De SDGs kunnen goed dienen als een inmiddels alom geaccepteerde set van uitdagingen voor mens en planeet, samen met andere wereldwijde gedragscodes, zoals die van de Oeso en de Verenigde Naties. 

Burgerplicht voor ondernemingen

Een groep van 25 Nederlandse hoogleraren ondernemingsrecht, onder leiding van Jaap Winter, ging dit voorjaar nog een stap verder dan de British Academy en pleitte voor wettelijke verankering van een verantwoorde burgerplicht voor ondernemingen en voor het vastleggen van de missie van een bedrijf in diens statuten.

Wat betekent dit allemaal voor de rol van institutionele beleggers? En in hoeverre wordt van hen verwacht dat zij de belangen van stakeholders meewegen? De Nederlandse Corporate Governance code stelt hierover dat “aandeelhouders bij hun handelen hun eigen belangen (kunnen) nastreven, zolang zij zich ten opzichte van de vennootschap, haar organen en hun mede-aandeelhouders gedragen naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid”. 

Communicatie tussen stakeholders 

De Nederlandse Stewardship Code uit 2018 verwacht volgens het vijfde beginsel van institutionele beleggers dat zij, waar toepasselijk ,communiceren met andere stakeholders van de onderneming om hun belangen en motieven beter te begrijpen. In welke mate dat inderdaad toepasselijk is en hoe vaak, en hoe dat gebeurt, laat het eerste Implementation Progress Report van Eumedion over de invoering van de Nederlandse Stewardship Code nog onvermeld.

Het zou goed zijn als Eumedion in de komende jaren meer inzicht kan geven in de toepassing en naleving van principe vijf. Een eerste kans daartoe bestaat al bij het eerstvolgende rapport dat tegen het einde van dit jaar wordt verwacht.

Stakeholder denken én handelen is aan een opmars bezig bij Nederlandse bedrijven. Ook voor institutionele beleggers neemt het belang toe om te benoemen hoe ze zich verhouden tot andere stakeholders van ondernemingen en diens belangen en hoe ze omgaan met principe 5 uit de Nederlandse Stewardship Code. Meer inzicht in best practices is daarbij zeer welkom!

Erik Breen is managing director van Infinsus en mede-auteur van de publicatie “Stakeholder Inclusion as accelerator for the SDGs”. Hij heeft bijgedragen aan de totstandkoming van de Nederlandse Stewardship Code. Volgende week zal hij de virtuele talkshow over stakeholder inclusie van Fondsnieuws modereren.