Bas-Jan Blom: 'En ik worstel met de achterlopers' 


Ik heb jarenlang aardig wat kilometers gemaakt met mijn oude diesel, dus ik ben niet heilig. Maar het betoog van Han de Jong over zijn worsteling met maatschappelijk verantwoord beleggen heeft me verbaasd. Hoe kan iemand van zijn statuur nog zo'n andere visie hebben op de realiteit?

Dat ik het risico loop om als moraliserende activist over te komen, neem ik maar even voor lief. 

Wat ik vooral lees in De Jongs worsteling - en wat ik ook goed snap - is dat het moeilijk is om in een snel veranderende wereld mee te veranderen. Nog maar 10 jaar geleden werd ik keihard uitgelachen als ik riep dat het ook voor andere partijen verstandiger was om te stoppen met beleggen in olie omdat ze daar last van zouden krijgen, ook financieel.

Dat was toen. Afgelopen week kwam naar buiten dat Shell 15 miljard en BP 17 miljard dollar hebben afgeboekt. De carbon bubble loopt leeg waar we bij staan. Je kunt alleen maar hopen dat je pensioenfonds er al uit was gestapt, want anders vangt jouw portefeuille de financiële klappen op. 

Gewoon oog voor rendement 

Veel grote partijen bouwen inmiddels hun belang in fossiel af, zoals het Noorse staatsoliefonds, het rijkste en grootste fonds ter wereld. En bedrijven als BMW, Mercedes en Volkswagen bouwen aan elektrische modellen. Dit heeft allemaal weinig te maken met wat De Jong ‘waardeoordelen’ of ‘morele kompassen’ noemt.

Het heeft – en het zal ú hoop ik niet verbazen – in de eerste plaats met rendement te maken. In rapportages over dit jaar komt wederom naar voren dat duurzame fondsen het beter doen dan niet-duurzame. Zon- en windenergie zijn betrouwbaarder en inmiddels goedkoper dan fossiel. Dat zoals De Jong stelt juist de ‘armsten behoefte zouden hebben aan (…) fossiele energie’ is dan ook onjuist.

Juist voor hen is bijvoorbeeld de Waka Waka lamp goedkoper, gezonder en veiliger. Bovendien zijn veel opkomende markten - want zo kun je ze ook zien - niet belast met een fossiele infrastructuur en kunnen ze dus in één keer over naar duurzaam. Net zoals ze de computer helemaal hebben overgeslagen; iedereen doet alles met de smartphone.  Beleggingskansen te over.

Juist als je een financiële verantwoordelijkheid hebt (zoals pensioenfondsen!) is het dus vrij helder welke kant je op moet bewegen. Olie wás de hoeksteen van een portefeuille. Nu zijn dat de aandelen in duurzame energie, technologie en healthcare.

Wie bepaalt dat dan, wat goed is?

Ook stelt De Jong onder meer dat hij duurzaam beleggen een subjectief begrip vindt, beladen met moraliteit. Hij vraagt zich af: wie bepaalt wat ‘goed’ is? Een goeie vraag met een - vind ik - heel simpel antwoord: als we het hebben over duurzaam beleggen, of je het nu ESG of MVO noemt, hebben we het over internationale wet- en regelgeving en conventies. Over de Klimaatwet. Parijs. De Green Deal. 

Allemaal dwingen ze bedrijven om hun beleid bij te stellen. Dus hoe meer een bedrijf nú al doet om duurzaam te worden, hoe minder ze straks financieel worden geraakt om alsnog aan nieuwe wet- en regelgeving te voldoen. Bovendien heeft DNB onlangs nog in een uitgebreid rapport gewaarschuwd – en stuurt hier ook op - dat een verlies aan biodiversiteit tot financiële risico’s leidt. Evenals klimaatverandering trouwens.

Met conventies zit het anders. Je kunt ervoor kiezen hier niet naar te kijken, wat vaak gebeurt. Volkswagen werd bijvoorbeeld door veel beleggers als duurzaam gezien, totdat de sjoemelsoftware naar buiten kwam. Als je niet scherp bent op hoe bedrijven conventies naleven, kunnen zulke kwesties plotseling je portefeuille in een kwaad daglicht stellen. Je kunt daarentegen ook juist een aantal stappen vérder gaan dan de conventies, zoals we bij ASN doen. 

Beleggen is net het gewone leven

Nogmaals die vraag: wat is goed? Zeker, er zijn altijd en overal ter wereld verschillen in visie en interpretatie van feiten. In die zin is beleggen net het gewone leven. Mooi voorbeeld: van de 43 analisten die over dezelfde objectieve cijfers van een aandeel Apple beschikten, zeiden er 4 verkopen, 13 houden en 22 kopen. Ik bedoel maar. 

Mijn vraag aan beleggers is: wat hebben jullie nodig om mee te bewegen? Juist de pensioenfondsen kunnen een enorme positieve impact hebben met het geld dat ze namens ons beheren. En ik gun ze adviseurs die ze aan de hand nemen in de veranderende wereld. Niet die er zelf mee worstelen.  

 Bovendien zie ik juist heel veel bestuurders die wél snappen dat er in beleggingsportefeuilles geen plaats meer is voor bepaalde bedrijven. En die een enorme drive hebben om het anders te doen. Evenals deze 250 Nederlandse bedrijven die onlangs pleitten om duurzaamheid als hoeksteen te nemen voor de corona-herstelplannen. 

Tot slot wil ik De Jong bedanken dat hij woorden heeft gegeven aan een worsteling die we vaker zien onder beleggers. Een mooie taak voor de ‘activisten’ om mensen aan de hand te nemen en samen de mondiale uitdagingen aan te gaan. Ik kom graag langs in mijn inmiddels elektrische auto om te vertellen hoe het wél kan. 

Bas-Jan Blom is directeur ASN Beleggingsfondsen. Zijn bijdrage is een reactie op een persoonlijke beschouwing die De Jong schreef op verzoek van de Fondsnieuws-redactie in het kader van de vorige week gehouden 'Impact investing Week'.