Gevoel van verdoemenis


Ik zou willen dat ik onbekommerd kon beleggen. Het lijkt mij heerlijk om te vertrouwen op een sterk Europa. dan zou ik Portu
gese, Spaanse en Italiaanse 
staatsleningen kopen. Hoe 
zalig moet het zijn om te 
geloven in de stabiliteit van 
de wereldeconomie. dan zou 
ik vol in aandelen stappen.


Maar ik krijg het niet voor 
elkaar. Ik heb een syndroom
 dat John Kenneth Galbraith in The Great Crash omschreef als ‘a durable sense of doom’.

Hij gebruikte deze uitdrukking om aan te geven welke mensen zich eind jaren twintig niet lieten meeslepen door de waanzinnige rally op wall street. dat waren zonderlingen die tot in hun ruggenmerg beseften dat iets wat niet kan door- gaan zal stoppen.

Elke tijd fabriceert zijn eigen variatie op de kringloop van goedgelovigheid gevolgd door ontgoocheling. onze versie bestaat uit een misplaatst vertrouwen in de stuurmanskunst van politici, centrale bankiers en andere bureaucraten.

Op de valreep van 2013 bevestigden Carmen Reinhart en Kenneth Rogoff mijn donkerbruine vermoeden. in Financial and Sovereign Debt Crises: Some Lessons Learned and Those Forgotten concluderen zij dat je de ernst van de huidige overheidsschuld in ontwikkelde landen nauwelijks kunt overdrijven.

Wij stevenen op een ijsberg af
Het schuldniveau nadert het hoogste peil sinds de Tweede wereldoorlog. de ervaring leert dat zulke schulden niet netjes worden afbetaald. Voeg daaraan toe een vergrijzende bevolking, en je beseft op welke ijsberg wij afstevenen.

Niet alleen de overheden, ook gezinnen en bedrijven in ontwikkelde landen hebben zich diep in de schuld gestoken. Het probleem, aldus Reinhart en Rogoff, is dat westerse beleidsmakers de ernst van dit probleem niet onder ogen willen zien. In Europa manifesteert deze ontkenning zich in een heilloze benadering van de financiële crisis in de eurozone. De crisisaanpak veronderstelt dat een combinatie van bezuinigen, groei en geduld weer tot gezonde financiële verhoudingen gaat leiden.

Maar Reinhart en Rogoff verwachten dat in perifere landen van de eurozone een enorme herstructurering van de schuld nodig zal zijn, in de vorm van wanbetaling en/of een confiscatie van particulier vermogen.

Als ik jong was, zou ik emigreren
Zelfs als de eurolanden besluiten om elkaars schulden te delen, voorzien zij dat de groei afneemt, en dat mogelijk een nieuwe recessie toeslaat. ook de relatief sterke landen in de eurozone kampen namelijk met stijgende kosten van vergrijzing. als ik jong was, zou ik emigreren.

In het verleden werden schuldsituaties die vergelijkbaar zijn met de huidige situatie gevolgd door twee decennia van lage groei. ondertussen stijgen aandelenkoersen en winnen mediterrane staatsleningen aan populariteit.

Wij vertrouwen namelijk op de machtige hand van centrale bankiers. Maar centrale bankiers kunnen geen welvaart scheppen, zij kunnen hooguit de illusie van welvaart creëren. Het grootste risico voor beleggers is dat zij betoverd aan de lippen van deze goochelaars blijven hangen. Maakt u zich geen illusies. Voel de verdoemenis.

Bruno de Haas is hoofd onderzoek en beleid van Media Pensioen Diensten, de uitvoerder van pensioenfondsen in de mediasector Hij schreef deze column op persoonlijke titel.