De bonus is onuitroeibaar


Het valt niet te ontkennen: we zijn in een diepe morele crisis beland. Uitkomst van een langdurig proces van liberalisering, deregulering en laisser faire.

Manager en handelaar raakten samen op drift. Wat wil je als je in een à twee jaar zo veel kunt verdienen dat je financieel onafhankelijk kunt worden?

Bonussen moeten terug!
De publieke opinie roept nu om het straffen van de schuldigen. Bonussen moeten terug! Maar wie bewijst de geleverde wanprestatie? Regels worden aangescherpt, volgens het aloude recept: als het kalf verdronken is, dempt men de put.

Ik ben benieuwd hoeveel daar uiteindelijk contraproductief van blijkt te zijn. Bonusreserveringen voor 2009 zijn alweer hoger dan uitbetaalde bonussen in 2006. Talent moet je vasthouden, nietwaar?

Niet alleen bankiers vliegen uit de bocht, de overheid ook. Wat te denken van het onbetrouwbare symboolgedrag van de Amerikaanse overheid, die de arbeidsrechtelijk overeengekomen bonussen van verzekeraar AIG met 90% belast?

Hoed u ondertussen ook voor een Icesave twee. Want wat dacht u van een spaarvergoeding van Libor plus 1 procent voor de consument, terwijl de CDS op Libor plus 5 procent geprijsd werd?

Kind van de rekening
Deze crisis kent vele schuldigen en oorzaken. Neem IFRS. Op grond van deze accountancyregels voelde Friesland Bank zich onder meer door zijn swaps gedwongen om een verlies te nemen van 75 miljoen euro. Moet je dat oormerken als een cashverlies of een boekhoudkundig verlies?

Van deze verwarring, en in sommige gevallen doodsstrijd, zijn bedrijven het kind van de rekening. Er bereiken mij berichten dat bankiers de laatste maanden onverantwoord gedrag vertoonden bij de verkoop van het onderpand voor leningen. Tegen afbraakprijzen verkochten ze het aan zichzelf. Resultaat is een verbetering van de kapitaalpositie.

Het roept de vraag op: is het reëel om banken verantwoordelijk te houden voor een systeemcrisis? Nee, daar zijn de toezichthouders verantwoordelijk voor. Banken blijven net zo veel risico's nemen als hun is toegestaan. Probleem: het toezicht loopt per definitie achter de muziek aan.

Kredietbeoordelaars
En dan hebben we nog de kredietbeoordelaars. Zij moeten ook worden meegewogen in de beoordeling van deze crisis. Want als u triple A in de portefeuille heeft, dan zijn deze procentueel harder gedaald dan lagere beoordeelde instrumenten.

De reden was dat ze ten minste nog wél te verkopen waren. En wist u dat de rating agencies in hun modellen voor de BBB subprime tranche nota bene een prijsstijging van 20 procent per jaar hadden voorzien?

Er wordt weer geroepen om herinvoering van de Glass Steagall wet, die een strikte scheiding eiste tussen spaar- en zakenbanken. Risico staat weer fier tegenover rendement. Maar ik voorspel u dat Goldman Sachs binnen één jaar weer een zelfstandig bedrijf met partners is.

Dat zal een vruchtbare voedingsbodem zijn voor een nieuwe ronde van bonussen.

Gregor Witteveen is ceo van Keijser Capital en auteur van de financiële thriller Bonus Time.