Aandelenmarkten echt nog niet uit de problemen


Terwijl de economische indicatoren die we dagelijks voorbij zien komen een deprimerend beeld schetsen, heeft de aandelenbeurs zich stevig hersteld van de bodem die werd bereikt op 23 maart. Gaan aandelenbeurzen van hier geleidelijk verder omhoog, of hebben we slechts een bear market rally beleefd en gaat de beurs toch nog weer stevig naar beneden?

Han Dieperink schetste de argumenten voor een optimistische visie vorige week op deze site. Zo neemt het aantal nieuwe besmettingen met het coronavirus inmiddels in de meeste landen af en dat leidt overal tot initiatieven om de restricties op het openbare leven geleidelijk te versoepelen. Verder hebben beleidsmakers ongekende maatregelen genomen om de recessie te bestrijden. Een oud adagium daarbij is: ‘never fight the Fed’.

Bedenk ook dat beleggers regelmatig hun portefeuilles moeten rebalancen en dat betekent in veel gevallen dat ze aandelen zullen bijkopen. Ook zijn er bedrijven die juist profiteren van de nieuwe situatie. Dat geldt bijvoorbeeld voor de grote Amerikaanse technologiebedrijven, de FANGs, en die wegen zwaar op de beurs. Tenslotte, vooral bedrijven in het MKB worden zwaar getroffen door de recessie en die zijn doorgaans niet beursgenoteerd.  

It’s the economy, stupid

Een pessimist wijst op de economie. Het kan zijn dat de restricties versoepeld worden, maar dat is een traag proces. Ook is er het risico van een opleving van het aantal besmettingen. En vergeet niet dat je winkels wel kunt openen, je kunt mensen niet dwingen te winkelen. De overheidsmaatregelen ten spijt, er zal een fors aantal bedrijven failliet gaan. Hoe langer het duurt, des te meer het er zullen zijn.

En je moet aannemen dat de economische schade meer dan evenredig toeneemt met de tijd die verstrijkt omdat elk faillissement ook gezonde bedrijven negatief beïnvloedt. Faillissementen verspreiden zich als een virus door de economie. Er komt nog een vracht slecht economisch nieuws aan. Het is gevaarlijk te denken dat dat allemaal al in de markt is verwerkt. 

Grote meningsverschillen in Duitsland

Vorige week werden in Duitsland zowel de zogeheten ZEW-index als de Ifo-index voor april gepubliceerd. Allebei meten ze vertrouwen, de ZEW meet vertrouwen onder analisten in de financiële sector, Ifo dat onder bedrijven. De analisten waren veel optimistischer over de toekomst dan in maart (de ‘verwachtingen component’ maakte een reuzesprong van -49,5 in maart naar +28,2), terwijl bedrijven juist extreem pessimistisch bleken over de vooruitzichten (de Ifo ‘verwachtingen index’ daalde van 79,5 in maart naar 69,4, een nieuw dieptepunt). Nooit eerder liepen de verwachtingen in deze twee enquêtes zover uiteen. De toekomst zal leren of bedrijven of analisten gelijk hebben, maar het tekent de onzekerheid.

De centrale banken voeren een zeer expansief beleid. Dat is goed. Maar daarmee heb je nog niet automatisch een goed functionerende economie. Ook wordt vaak geredeneerd dat al die extra liquiditeit uiteindelijk in de aandelenmarkt wordt gezogen en zo de koersen omhoog duwt. Toch is dat zeer de vraag. Wie een kooporder inlegt, zal zich toch zeker eerst afvragen of dat verstandig is gegeven de koers van het aandeel en de vooruitzichten voor het bedrijf waarin een aandeel wordt gekocht.

Stemmingverpesters

Dan zijn er diverse ontwikkelingen, internationaal zowel als national die de stemming negatief kunnen beïnvloeden. Veel opkomende landen, bijvoorbeeld, zijn afhankelijk van export, van grondstoffen en van toerisme en hebben vaak schuld in dollars. Die belanden momenteel in een ‘perfecte storm’. Je moet vrezen dat een reeks landen niet aan de betalingsverplichtingen kan voldoen en de behoefte aan leningen van het IMF zal zo groot zijn dat die organisatie zijn kruit snel zal hebben verschoten. Voorstellen om de leencapaciteit van het fonds te vergroten, zullen wellicht door de Amerikaanse president worden getorpedeerd. Ik vermoed dat Westerse aandelenmarkten niet positief zullen reageren wanneer duidelijk is dat zich mogelijk een nieuwe schuldencrisis in opkomende landen aandient. 

De eensgezindheid binnen de EU is al evenmin erg groot. Als de recessie langer duurt dan voorzien, kan er zomaar een nieuwe eurocrisis ontstaan. 
In ons eigen land wordt de saamhorigheid die nodig is om het coronavirus in te dammen geleidelijk aangetast. Mensen worden de restricties beu en ze hebben minder begrip voor de afweging tussen economische en gezondheidsrisico’s. Nu allerlei activisten de crisis ook nog aangrijpen om veranderingen in de samenleving door te willen drukken die passen in hun ideologie, dreigt de saamhorigheid verder te worden ondermijnd. Vergelijkbare ontwikkelingen zien we ook elders.

Het blijft natuurlijk koffiedik kijken. Maar het lijkt mij waarschijnlijk dat aandelenbeurzen nog een behoorlijke daling zullen doormaken. Naarmate de rally duurt, neemt het aantal optimistische commentatoren toe. Dat is nogal verdacht. Het lijkt erop dat de argumenten die de optimistische visie steunen vooral een verklaring achteraf zijn voor de vanaf 23 maart gestegen beurskoersen.

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over (de gevolgen van het coronavirus voor) economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.