Bitcoin: van vrijheid naar repressie en terug


Mij wordt soms gevraagd iets over de bitcoin te schrijven. Het probleem is dat ik helemaal niets van die bitcoin begrijp. Ik begrijp niet waarvoor we crypto’s nodig hebben. Ik zie niet waaraan ze hun waarde ontlenen. Ze zijn duidelijk geen geld, want crypto’s zijn niet praktisch en ongelooflijk volatiel.

Er is geen transparantie, geen bescherming voor houders en geen regelgeving of toezichthouder. De waarde wordt slechts bepaald door de ‘bigger fool theory’, de gedachte dat er best wel een idioot te vinden is die mij meer voor mijn crypto’s wil betalen dan ik zelf heb betaald. Mijn conclusie is dat het met crypto’s verkeerd zal aflopen, net zoals met tulpenbollen eeuwen geleden.

Maar als ik zulks in een column zou verkondigen, dan valt de hele cryptogemeenschap over mij heen. Zij zijn het ermee eens dat ik er niets van begrijp en trekken de conclusie dat ik daarom beter mijn mond kan houden.

Niet irrationeel, maar gewoon anders

Onlangs heeft een kennis het mij allemaal geduldig uitgelegd. In tegenstelling tot wat ik altijd heb verondersteld, wordt op een markt niet de juiste waarde van het verhandelde bepaald, maar wordt slechts het sentiment gemeten van alle marktparticipanten bijeen. Op de meeste financiële markten opereren mensen zoals ik, we denken allemaal min of meer op dezelfde manier. We gebruiken dezelfde principes om de waarde van iets te bepalen, al komen we vaak tot tegengestelde conclusies.

De participanten op de cryptomarkten zijn daarentegen heel andere mensen, ze hebben een heel ander profiel, worden gedreven door andere motieven. Ze zijn niet irrationeel, zoals ik steeds heb gedacht, maar gewoon ‘anders’. Net zoals mensen die een hoop geld betalen voor een kunstwerk van Banksy anders zijn dan ik, al zijn die vooral ook een stuk rijker…

Een belangrijke drijfveer voor cryptofielen is dat het gewone geldstelsel in hun ogen wordt gemanipuleerd door overheden en centrale banken, die ze toch al niet vertrouwen. Speculanten die op zich wat minder recht in de cryptoleer zijn, sluiten zich aan vanwege het koersverloop, terwijl hordes techno-enthousiastelingen ook meedoen, geïntrigeerd door de blockchain. Ik ben geneigd die overheden en centrale banken wel te vertrouwen en daarom zie ik geen noodzaak voor crypto’s. De mogelijkheden tot speculatie en de technologie trekken mij evenmin.

Centrale banken moesten aanvankelijk niets weten van crypto’s. Maar ja, dat zijn mensen als ik, die snappen het ook niet. Inmiddels experimenteren ze toch met hun eigen digitale geld, Central Bank Digital Currencies (CBDC). Als digitale munten onverhoopt belangrijk worden, dan willen ze er natuurlijk wel de baas over blijven en wellicht maakt digitaal geld het betalingsverkeer goedkoper. 

China loopt voorop

De Chinese autoriteiten hebben de bitcoin verboden en maken het andere crypto’s zo moeilijk mogelijk. Tegelijkertijd zijn zij waarschijnlijk het verst met het experimenteren met hun eigen digitale centralebankgeld. Het aantrekkelijke voor de Chinese autoriteiten is niet alleen dat het betalingsverkeer mogelijk efficiënter wordt, ook weten ze dan precies wie, wat, waaraan, wanneer en hoeveel uitgeeft. In China hangen al overal camera’s en maakt de overheid gebruik van gezichtsherkenning om de eigen bevolking in de gaten te houden. CBDC is een additioneel instrument om totale controle te realiseren.

De ironie is compleet en kan niemand ontgaan. Crypto’s en digitale munten van centrale banken zijn eigenlijk elkaars tegendeel. Het woord crypto betekent zoveel als ‘geheim’. Dat zijn digitale munten van centrale banken bepaald niet. Crypto’s zijn geboren uit protest tegen overheden en centrale banken die volgens cryptofielen het geldsysteem manipuleren.

Mogelijk eindigt deze ontwikkeling met digitaal centralebankgeld, een geldsysteem dat autoriteiten complete controle geeft. In plaats van vrijheid komt die controle met het risico van onderdrukking. Nu ik me dit realiseer, vraag ik me af of ik mij dan toch niet beter kan bekeren tot het cryptoïsme. Terug naar de vrijheid.
 
Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro en momenteel ondermeer huiseconoom bij BNR. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.