Sterker uit de crisis of niet, that’s the question


Ik geef het eerlijk toe, ik had het gemist. Op 19 juli verklaarde het “Business Cycle Dating Committee” van het Amerikaanse National Bureau of Economic Research dat de recessie, die in februari vorig jaar begon in de VS, slechts twee maanden heeft geduurd. Het herstel begon in april.

Voor wie het nu wat duizelt, het volgende. Terwijl wij van een recessie spreken als het BBP twee kwartalen achtereen krimpt, laten de Amerikanen het over aan het oordeel van die commissie.  Acht academische economen bepalen op de maand nauwkeurig wanneer een recessie in de VS is begonnen en wanneer deze is beëindigd. De datering gaat terug tot 1854.

Een heel strakke definitie van een recessie heeft de commissie niet. Ze schrijft zelf dat het moet gaan om: 1. een forse krimp van de bedrijvigheid; 2. die zich in het hele land voordoet; en 3. langer duurt dan een paar maanden. Men kijkt niet alleen naar het BBP, maar vooral ook naar maandelijkse reeksen zoals die over de arbeidsmarkt, het persoonlijk inkomen, de industriële productie etc. Nu kromp het Amerikaanse BBP vorig jaar zowel in het eerste als het tweede kwartaal. Dus ook met onze definitie was in de eerste helft van 2020 in de VS sprake van een recessie. Het bijzondere is dat die volgens de commissie slechts twee maanden duurde. De recessie van 2020 is daarmee de kortste ooit en voldoet eigenlijk niet aan het criterium dat de krimp langer duurt dan een paar maanden. De commissie wijst echter op de mate van de krimp, die alle hoeken en gaten van het land raakte en op de kracht van het herstel van diverse maandreeksen vanaf april.

Ontwikkelingen in Europa eerst parallel aan die in de VS, later niet

Het BBP in Europa ontwikkelde zich in die periode net zoals dat in de VS: een geringe daling in het eerste kwartaal gevolgd door de grootste daling in één kwartaal ooit in het tweede kwartaal, waarna het derde kwartaal de sterkste groei ooit liet zien. Vanaf het vierde kwartaal 2020 lopen de Amerikaanse en de Europese conjunctuur echter uiteen. Het Amerikaanse BBP groeit vrolijk verder, terwijl het BBP van de eurozone zowel in het vierde kwartaal vorig jaar als het eerste kwartaal van dit jaar opnieuw krimpt. Daarmee was de ‘dubbele dip recessie’ in Europa een feit. Wat verklaart nu dat verschil met de VS?

De ontwikkeling van het aantal coronabesmettingen verloopt in de VS en in Europa redelijk parallel, dus dat is waarschijnlijk niet doorslaggevend. In de beleidsreactie zitten echter twee opvallende verschillen. Allereerst heeft de Amerikaanse overheid het merendeel van de burgers tot drie keer toe cheques gestuurd ter waarde van forse bedragen. Of de beleidsmakers daarmee maximale ‘bang for their buck’ hebben gekregen is twijfelachtig. Veel ontvangers van die cheques hadden dat geld immers helemaal niet nodig. Maar het heeft de bestedingen zeker een impuls gegeven en de financiële positie van huishoudens gesteund.  

Andere aanpak op de arbeidsmarkt

Interessanter is het verschil ten aanzien van de arbeidsmarkt. In plaats van mensen via NOW-achtige regelingen op de loonlijst van bedrijven te houden, is er in de VS voor gekozen werkloosheidsuitkeringen fors te verhogen, makkelijker toegankelijk te maken en in duur te verlengen. Het gevolg is geweest dat de officieel geregistreerde werkloosheid in de VS veel meer is opgelopen dan bij ons, maar vanaf mei vorig jaar ook weer snel daalt. 

De Amerikaanse arbeidsmarkt heeft op deze manier een veel grotere optater gekregen dan de onze. Voor veel Amerikaanse werknemers heeft dat meer onzekerheid gecreëerd dan bij ons het geval was. Maar ik vermoed dat het Amerikaanse bedrijven ook meer in staat heeft gesteld te herstructureren. Cijfers over de bedrijfsinvesteringen lijken dat vermoeden te bevestigen. In die zin kun je misschien stellen dat de Amerikanen, meer dan wij, de crisis hebben aangegrepen voor het verhogen van de productiviteit door te innoveren. De tijd zal leren wie op de langere termijn door dit verschil beter af is. 

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over (de gevolgen van het coronavirus voor) economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.