De economie breekt wereldrecords


De neergang die de mondiale economie dit jaar doormaakt, is uniek. De mate van economische krimp is nog niet eens ongeëvenaard, maar wel hoe abrupt die zich manifesteerde en hoeveel landen in de wereld tegelijk in een recessie terechtkwamen. Dat zijn wereldrecords.

Ook de reactie van beleidsmakers zou ik de status van wereldrecord willen verlenen. Zowel via het begrotingsbeleid als het monetaire beleid is ongekend snel en daadkrachtig opgetreden. Het Amerikaanse federale begrotingstekort, bijvoorbeeld, verdrievoudigde binnen een paar maanden van een toch al niet kinderachtige 5 procent bbp naar 15 procent. In ons eigen land werd zoveel steun aan bedrijven verleend dat het aantal faillissementen naar een ongekend laag niveau daalde en de balansen van centrale banken beleefden een nieuwe groeistuip. 

Pessimistisch zijn is niet moeilijk

In de zomer ging het met het virus de goede kant op en diende zich enig economisch herstel aan. Inmiddels worden de beperkingen op het openbare leven in Europa echter weer aangescherpt vanwege een forse golf nieuwe besmettingen. Moet ons dat ook economisch pessimistischer maken?

Het is niet zo moeilijk om pessimistisch te worden. De nieuwe beperkende maatregelen in ons land en de buurlanden zullen de economie een behoorlijke klap geven. Tal van horecabedrijven die met kunst- en vliegwerk de eerste lockdown hadden overleefd en vervolgens met creativiteit hun verdienmodel hebben aangepast, zullen helaas een nieuwe duw richting afgrond krijgen. En bij het zien van de laatste cijfers over het aantal passagiers dat gebruikmaakt van Schiphol en andere luchthavens in Europa vraag je je af hoe dat allemaal verder moet.

Redenen voor optimisme

Toch is er een aantal overwegingen om nu ook weer niet al te pessimistisch te worden. Ten eerste loopt bij ons het aantal coronabesmettingen fors op, maar dat is niet overal het geval. Hoe de Chinezen het doen, weet ik niet, maar daar is het virus kennelijk volledig onder controle en de economie maakt er een zeer opmerkelijk herstel door. Aangezien China al lang de belangrijkste groeimotor van de mondiale economie is, is dat uiterst relevant. De Duitse industrie profiteert en dat zullen wij ook gaan merken.

Ten tweede zijn de huizenmarkten in de meeste landen veel sterker dan ze meestal zijn tijdens en direct na een recessie. Dat kan nog veranderen, maar voorlopig interpreteer ik het positief. De sterke huizenmarkt zal diverse bestedingscategorieën impulsen geven.

Ten derde is de ontwikkeling van bedrijfsinvesteringen opmerkelijk. Meestal klappen die volledig in tijdens recessies en volgt herstel pas wanneer het bredere economische hertelproces al redelijk is voortgeschreden. Dit keer lijkt het anders. In de VS nemen de orders voor kapitaalgoederen bijvoorbeeld fors toe. En diverse enquêtes onder bedrijven geven aan dat veel bedrijven voornemens zijn hun investeringen op te voeren. Dat is zeer ongebruikelijk voor deze fase in de conjunctuurcyclus. Natuurlijk kan het zomaar weer omslaan en het is niet helemaal duidelijk wat de belangrijkste drijver is. Realiseren bedrijven zich dat ze een inhaalslag moeten maken op het gebied van digitalisering om te kunnen overleven?

Fenomenale bestedingskracht

Wie op zoek is naar positieve signalen zal het vizier zeker ook richten op de opgelopen besparingen van gezinnen. De groei van de geldhoeveelheid M1 (chartaal geld plus direct opeisbare banktegoeden) in de eurozone is in korte tijd versneld van zo’n 8 procent naar ruim 13 procent. In de VS was M1 in september zelfs meer dan 40 procent groter dan een jaar terug. De potentiële bestedingskracht in de economie is daarmee fenomenaal. Er komt een moment dat gezinnen dat geld gaan uitgeven. Natuurlijk, overheden zullen in tegengestelde richting bewegen, maar die hebben aangegeven niet snel te bezuinigen.

Veel economen waarschuwen dat het herstel, als het zich al aandient, heel zwak zal zijn. Volgens mij is dat onzin. Wanneer het virus echt is overwonnen en we terugkeren naar een normaal leven zal het herstel juist ongekend krachtig zijn, misschien wel een wereldrecord.

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.