De Fed speelt met vuur


Al maanden speculeren economen over hogere inflatie en die kregen ze dus in de Verenigde Staten in april. Een paar dagen eerder stelde de groei van de werkgelegenheid daar in april juist enorm teleur. 

De Federal Reserve heeft een dubbel mandaat. Ze moet zowel de inflatie onder controle houden als voor maximale werkgelegenheid zorgen. Volgens de vorig jaar opnieuw geformuleerde doelstellingen en strategie is de Fed bereid om, na een periode waarin de inflatie beneden de doelstelling van 2% heeft gelegen, een inflatiepeil “moderately above 2 percent for some time” te tolereren. Wat “moderately” en “some time” precies betekenen is niet duidelijk.

Inclusieve groei

Ook heeft de Fed destijds gesteld dat zij maximale werkgelegenheid interpreteert als een “inclusive goal”. Hiermee bedoelt de Fed waarschijnlijk dat niet alleen wordt gekeken naar de arbeidsmarkt in z’n totaliteit maar ook naar de werkloosheid onder verschillende etnische groepen. Voor de pandemie was de werkloosheid onder “blacks or African Americans” tot recordlaagte afgenomen. Volgens de Fed kwam dat doordat ze ervan afzag het monetaire beleid te verkrappen toen de werkloosheid daalde tot onder het niveau waar in het verleden de inflatie toenam. De arbeidsmarkt werd, in het jargon van de Fed, “red hot” en zelfs kansarmen vonden banen zonder dat de inflatie opliep.

Ironisch genoeg kan ook de gedaalde immigratie onder president Trump hebben bijgedragen aan de lage werkloosheid onder kansarmen. Hoe het ook zij, de Fed lijkt van zins de arbeidsmarkt opnieuw zo krap te laten worden dat het succes van voor de pandemie wordt herhaald. Het probleem met deze intentie is dat niemand weet wanneer de arbeidsmarkt zo krap is dat de loonstijging en in het kielzog daarvan de inflatie versnellen. 

De economie onderging vorig jaar een ongekende schok. In het herstel blijken supply chains onverwacht te zijn verstoord. Dat leidt tot minder productie dan zonder die verstoringen het geval zou zijn geweest, terwijl de ontstane knelpunten in het logistieke proces tot hogere prijzen leiden. Of en hoe tijdelijk de hogere inflatie is weten we niet.

Ook een schok op de arbeidsmarkt?

Als de economische schok vorig jaar tot verstoringen heeft geleid op de goederenmarkten, zou die dan ook tot vergelijkbare verstoringen hebben geleid op de arbeidsmarkt? In de VS spoot de werkloosheid vorig jaar binnen enkele maanden omhoog van 3,5 procent naar bijna 15 procent. En bedrijven deden meer dan personeel ontslaan. Ze pasten hun verdienmodellen aan en ontwikkelden nieuwe. Dit is zichtbaar in de digitaliseringsgolf die versnelde. Inmiddels zoeken bedrijven weer nieuw personeel. Dat schijnt echter lastiger te zijn dan je zou denken.

In april stelde het aantal nieuwe banen enorm teleur, terwijl het zogeheten JOLTS-rapport juist een heel forse stijging van het aantal openstaande vacatures liet zien tot en met maart. Sommigen menen dat de tijdelijke federale werkloosheidsuitkeringen mensen ontmoedigen een baan te accepteren.

We zullen zien wat er gebeurt wanneer die tijdelijke uitkeringen in september aflopen. Het kan echter ook zijn dat de vaardigheden van de werklozen niet goed aansluiten bij de vaardigheden waar bedrijven ten gevolge van hun versnelde digitalisering naar op zoek zijn; dat er dus een verstoring op de arbeidsmarkt is opgetreden vergelijkbaar met die op de goederenmarkt.  

In dat geval zullen de loonstijging en inflatie versnellen bij een hoger werkloosheidspercentage dan voor de pandemie. Als de Fed daarop niet bedacht is en aanstuurt op een snelle terugkeer naar dezelfde lage werkloosheid als vlak voor de pandemie, dan zou zij zomaar veel te laat kunnen reageren op het gevaar van aanhoudend hogere inflatie.

Vergeet niet: het Amerikaanse begrotingstekort is tijdelijk opgestuwd tot een kleine 20 procent van het BBP, de reële rente is fors negatief en de Fed koopt ook nog maandelijks voor 120 miljard dollar aan obligaties. Het is een ongekend beleidsexperiment. Het lijkt vragen om problemen.  

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro en momenteel ondermeer huiseconoom bij BNR. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.