De orkaan komt eraan


Het openbare leven ligt stil. Mijn vrouw en ik zitten thuis. We gaan niet op bezoek en krijgen niemand langs. We doen boodschappen als het nog rustig is. In de auto ligt handgel. We skypen met onze kinderen en kleinkind. We bellen met vrienden en familie. WhatsApp is hyperactief. We werken in de tuin en betrachten discipline bij het Netflixen. We lezen veel. Mijn vrouw speelt bridge, on-line.

De economie ligt deels stil, maar hoe groot wordt de klap? Er zijn overeenkomsten en verschillen met 2008/09. Ook toen daalde de bedrijvigheid abrupt. Maar dit keer zien we het aankomen, sterker nog, we hebben er zelf voor gekozen, het is beleid. We weten ongeveer wat er gaat komen. 0verheden hebben zodoende maatregelen getroffen om banen, bedrijven en inkomens te beschermen.

Centrale banken proberen te voorkomen dat er problemen ontstaan met geldstromen in de economie en op financiële markten en onze banken helpen ook mee door bepaalde klanten uitstel van rente en aflossing te gunnen. Hiermee proberen we blijvende schade aan de economie te beperken opdat we herstelkracht hebben wanneer het normale leven hervat kan worden. Iedereen zet zich schrap. We hebben ons voorbereid op de orkaan die komt. Ramen en deuren zijn dichtgespijkerd, zandzakken voor de deur gelegd en er is voldoende wc-papier ingeslagen.

Chinese cijfers 

China heeft al kennis gemaakt met die economische orkaan, ze lopen een maandje voor op ons. Detailhandelsomzetten waren er in januari/februari 20,5 procent lager dan een jaar eerder tegen een groei van circa 8 procent in de maanden ervoor. Een klap dus van 30 procent. De industriële productie lag er in januari/februari 13,5 procent lager dan een jaar eerder tegen een groei van ruim 6 procent in de maanden daarvoor.

Het probleem met deze cijfers is dat ze voor twee maanden gelden, er is geen onderscheid tussen januari en februari. Dat heeft te maken met Chinees Nieuwjaar dat geen vaste datum op onze kalander kent. In januari draaide de Chinese economie nog redelijk normaal, in februari is ze op slot gegaan. De genoemde cijfers geven dus nagenoeg zeker een te rooskleurig beeld van wat er in februari is gebeurd.

Amerikaanse uitkeringsaanvragen

Veel economische indicatoren bij ons en in de VS zagen er in februari nog best goed uit. In maart zijn diverse indices van ondernemersvertrouwen vervolgens stevig gedaald, zoals in China eerder het geval was, maar veel ‘harde cijfers’ over maart hebben we nog niet. Een van de eerste ‘harde’ indicatoren die een beeld geven van de terugval in de bedrijvigheid komt donderdag uit de VS. Elke week verschijnen daar cijfers over nieuwe aanvragen voor werkloosheidsuitkeringen.

Al een paar jaar schommelen die rond de 200.000 tot 220.000 per week. In de week tot 14 maart sprong het aantal nieuwe uitkeringsaanvragen opeens naar 281.000 een niveau dat we het laatst in 2015 zagen. Voor de week tot 21 maart wordt een enorme sprong verwacht: naar 2 miljoen! Dat zou een absoluut record zijn. Nog nooit is er in deze statistiek een getal geregistreerd boven 695.000, dus een sprong naar 2 miljoen is gigantisch en gaat ver uit boven de cijfers van 2008/09.

De boodschap is helder. Als het oude record in deze statistiek inderdaad zo fors wordt overtroffen, hebben we te maken met de meest abrupte en dramatische terugval in de bedrijvigheid ‘on record’. Voor Europa zal iets vergelijkbaars gelden.

We kunnen slechts hopen dat de maatregelen die door overheden, centrale en commerciële banken zijn getroffen doen waarvoor ze bedoeld zijn: het voorkomen van al te grote blijvende schade. Het zou daarbij geweldig helpen als we de pandemie spoedig een halt kunnen toeroepen. Hoe langer het duurt, des te groter ook de economische pijn.

Dit is de eerste column van Han de Jong, voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij zal wekelijks voor Fondsnieuws de gevolgen van het coronavirus voor economie en markten belichten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics