Economische shocktherapie leidt tot winstexplosie


De recessie vorig jaar was ongekend abrupt en wijd verspreid, zeer diep, lokte een nimmer vertoonde reactie uit van beleidsmakers en was ook weer snel afgelopen. Toegegeven, in Europa zakten veel economieën rond de jaarwisseling opnieuw in een recessie, maar de VS beleefden de kortste recessie sinds het begin van de registratie in 1854.

Ik beperk me hier tot de Amerikaanse cijfers omdat de Amerikaanse economie het best gedocumenteerd is. Ik ga uit van de cijfers van de nationale rekeningen.

Als de omzet van een bedrijf instort, gebeurt met de winst hetzelfde. In verhouding tot de daling van het nominale BBP was de daling van de bedrijfswinsten in de VS tijdens de pandemie extreem.

Ik heb vorig jaar regelmatig betoogd dat niet eerder zoveel bedrijven tegelijk hun verdienmodellen onder druk zagen komen en dat er dus ook ongekend massale inspanningen werden geleverd om het verdienvermogen te verbeteren. En met succes. De winstrecessie vorig jaar was niet alleen heel diep, ze was ook de kortste ooit, en het winstherstel was zeer krachtig.

De echo van de pandemie-recessie

Inmiddels wordt steeds duidelijker welke ravage de pandemie-recessie ondanks het economisch herstel heeft achtergelaten, als een soort echo. De wereldhandel is totaal ontregeld en vrachtprijzen zijn fors gestegen. Productieketens zijn verstoord en levertijden veel langer dan normaal. Er is een tekort aan materialen en ook de prijzen daarvan hebben een ongekende vlucht genomen. De arbeidsmarkt heeft eveneens een ongebruikelijk schok ondergaan.

In nagenoeg alle landen is de werkloosheid hoger dan voor de pandemie, maar toch zijn er op veel plekken ernstige tekorten aan personeel. De laatste markt waar de echo van de recessie van vorig jaar zichtbaar wordt, is de energiemarkt. Overal in de wereld lopen energieprijzen op en met de winter op het noordelijk halfrond voor de deur dreigen tekorten.

Het gevolg is dat de economische groei wereldwijd inmiddels al behoorlijk terugloopt. Een nieuwe recessie lijkt niet direct aanstaande, maar helemaal uitsluiten kun je het evenmin. Het kan niet anders dan dat bedrijfswinsten opnieuw onder druk komen te staan. Aandelenbeurzen zijn waarschijnlijk van een vrolijker scenario uitgegaan en zijn daarom kwetsbaar nu de conjunctuur eerder en meer afzwakt dan verwacht.

Een explosie van creatief ondernemerschap

Mij gaat het in deze column echter om wat er vervolgens met de bedrijfswinsten gebeurt. De ondernemers (vooral die in de maakindustrie) die ik spreek zijn allemaal bezig om met kunst- en vliegwerk hun productie gaande te houden. Ze zijn massaal uit hun comfortzone geduwd en gedwongen heel creatief te zijn. De gestegen kosten berekenen ze deels door, zodat ze hun winstmarges nog enigszins kunnen beschermen.

Ik denk dat een dergelijke schok van allemaal verstoorde en ontwrichte markten leidt tot een explosie van creatief ondernemerschap. Wanneer de verstoringen op hun retour zijn en het economisch leven normaliseert, zal zich een nieuwe fase van winstgroei voordoen. Die zal nog veel krachtiger zijn dan de afgelopen kwartalen doordat veel bedrijven de dan te verwachten verlaging van hun kosten niet zomaar zullen doorgeven. In plaats daarvan zullen de kostendalingen de winstmarges verder steunen.

De pandemie heeft veel economisch leed veroorzaakt. Maar het is ook als een shocktherapie voor de economie. Zelden zijn zoveel ondernemers tegelijk gedwongen met hoge urgentie hun verdienmodellen aan te passen. Het kan niet anders dan dat een dergelijk proces ook positieve uitkomsten heeft.

Vorig jaar beleefden we de pandemie-recessie die gepaard ging met een diepe winstrecessie. Het daaropvolgende economische herstel luidde ook een sterk winstherstel in. Momenteel beleven we de echo van de pandemie-recessie. Dat gaat op korte termijn opnieuw ten koste van bedrijfswinsten. Maar wanneer het herstel vervolgens komt, zullen we een ware explosie van bedrijfswinsten meemaken. Beleggers kunnen daar de komende maanden, wanneer beurskoersen eerst nog wat onder druk komen, op voorsorteren.

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over (de gevolgen van het coronavirus voor) economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.