Gevraagd: zelfreflectie bij centrale banken


Ze waren bijzonder stellig. Toen de inflatie eerder dit jaar wereldwijd wat begon op te lopen, reageerden de centrale bankiers direct. Niet door het beleid aan te passen of zo, maar door de stijging gedecideerd af te doen als tijdelijk. Geen enkele reden voor wat voor actie dan ook. Inmiddels bedraagt de Amerikaanse inflatie 5,4% en duurt die hoge inflatie al veel langer dan verwacht.

Het heeft even geduurd maar er zijn steeds meer tekenen dat de loonstijging versnelt en hetzelfde geldt voor huren, die een groot gewicht in de Amerikaanse inflatiemand hebben. Ik denk dat de inflatie in de VS nog zal oplopen tot boven 6%. Daarna zal ongetwijfeld een keer een daling inzetten, maar het lijkt mij zeer onwaarschijnlijk dat we weer snel in de buurt van de beoogde 2% zullen zijn.

Ik verwijt centrale bankiers niet dat ze dit niet hebben voorzien. Wie had dit nou wel juist voorspeld? Wat mij echter mateloos irriteert is de stelligheid waarmee centrale bankiers beweerden dat het allemaal tijdelijk zou zijn. Die ongepaste en achteraf gezien onterechte stelligheid is fnuikend voor de geloofwaardigheid van de beleidsmakers. Helemaal als het ook nog ontbreekt aan enige zelfreflectie.

Rekent u even mee? De officiële rente in de VS is ongeveer 0%. De Fed koopt al meer dan een jaar maandelijks voor USD 120 mrd per maand aan obligaties. Volgens de zogeheten Wu-Xia berekeningsmethode hebben die aankopen hetzelfde effect als 1,8% renteverlaging. Je zou daarom kunnen zeggen dat de officiële rente niet 0% maar -1,8% bedraagt. Bij een inflatie van 5,4% levert dat een reële rente op van -7,2%! De Turkse president Erdogan is er ongetwijfeld stinkend jaloers op.

Overzicht Financiële Stabiliteit

Bij ons kunnen de centrale bankiers er ook wat van. Afgelopen week presenteerde DNB-president Klaas Knot het halfjaarlijkse Overzicht Financiële Stabiliteit. Daarbij zei hij onder andere dat er momenteel wellicht te veel risico wordt genomen door beleggers. Tja, wat denk je dat er gebeurt als je spaarders trakteert op negatieve rente en progressieve vermogensbelasting? Reken maar weer even mee. Iemand met een aanzienlijk vermogen die het geld op een bankrekening laat staan, betaalt de bank 0,5% en tot 1,7% vermogensbelasting (doordat de fiscus dit jaar rekent met een fictief rendement van 5,69% op grote vermogens).

Bovendien verliest hij aan koopkracht door de inmiddels opgelopen inflatie. Het vermogen van deze personen krimpt momenteel elk jaar met zo’n 5% in reële termen. Ik roep niet op tot medelijden voor dit soort vermogende mensen, maar betoog slechts dat het niet zo gek is dat ze onder de huidige, door de beleidsmakers gecreëerde omstandigheden proberen een hoger rendement op hun vermogen te realiseren door meer risico te nemen.

Knot zei ook nog iets opmerkelijks over de woningmarkt. De huizenprijzen stijgen in ons land sneller dan in veel andere eurolanden. Daaruit concludeert DNB dat de snelle prijsstijging bij ons niet alleen aan de rente ligt. Nu heeft Knot er gelijk in dat er andere factoren spelen, maar zo simpel kan men de medeverantwoordelijkheid voor de snelle stijging van huizenprijzen niet afwijzen. Dat onze huizenprijzen sneller stijgen dan die elders binnen de eurozone komt volgens mij doordat de huidige rentestand nog minder gepast is bij onze economische situatie dan bij die in andere landen.

De mondiale economie wordt al een klein jaar geconfronteerd met een groeiend aantal ontwrichtingen die maar van geen wijken weten. Ik loop al wat jaartjes mee, maar dit heb ik nog nooit gezien. En de centrale bankiers evenmin. Bescheidenheid past ons allen. Het beste wat centrale banken nu kunnen doen is kritisch naar hun eigen beleid kijken om in alle objectiviteit te bepalen of dat beleid misschien toch niet juist de risico’s van financiële instabiliteit vergroot in plaats van die te bewaken.

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over (de gevolgen van het coronavirus voor) economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.