Inflatie + logistieke problemen = chaos


Toen de pandemie toesloeg en overheden en centrale banken niet eerder vertoonde steun- en stimulerende maatregelen namen, ontstond een discussie over de inflatievooruitzichten. Velen herinnerden zich de woorden van Milton Friedman dat inflatie altijd en overal een monetair verschijnsel is. M*V=P*T lichtten zij toe.

Anderen wezen erop dat de overcapaciteit die door de recessie is veroorzaakt, zal voorkomen dat de inflatie oploopt. Tot dusver hebben de laatsten, waartoe ik behoor, gelijk gekregen.

Er is echter een nieuwe inflatievisie ontwikkeld. Die ziet in ontstane logistieke verstoringen een bron van inflatie. Misschien dat die dan tijdelijk en plaatselijk is, maar dat is niet zeker. Ik ben een aanhanger van die ‘knelpunten’ theorie. 

Anekdotische informatie

De knelpunten ontstaan doordat de pandemie op de een of andere manier supply chains op veel plekken in de wereld heeft verstoord. Toen de wereldhandel vorig jaar na een enorme dip weer sterk aantrok, bleken er te weinig zeecontainers te zijn waar ze nodig waren. Dat probleem lijkt alleen maar toe te nemen.

Een kennis vertelde mij over een Roemeens farmaceutisch bedrijf dat inputs uit China haalt en voor een container nu 12.000 euro moet betalen terwijl het voorheen minder dan 1.000 was. Dit leidt tot verstoringen in leveranties van grondstoffen en eindproducten. Een andere kennis heeft van een toeleverancier van ‘big bags’ te horen gekregen dat er een groot tekort aan PP-materiaal is (wat dat is, weet ik niet, maar dat doet er niet toe), wat tot minder productie en hogere prijzen leidt.

Dezelfde toeleverancier schrijft in een email: 'In de afgelopen 25 jaar hebben wij nog niet eerder een dergelijke tumultueuze tijd meegemaakt in onze bedrijfsvoering.' Dat is niet misselijk. Er schijnt ook een ernstig tekort aan halfgeleiders te zijn.

Dat hogere prijzen zich breder aandienen, bleek vorige week. In de VS en Duitsland is het stijgingstempo van de producentenprijzen vooral in januari duidelijk toegenomen. In lijn met wat ik anekdotisch hoor, doen de prijsstijgingen zich volgens de Duitse statistici vooral voor bij ‘Vorleistungsgütern’. Met name ‘Sekundärrohstoffen’ stijgen snel in prijs: bijna 35 procent jaar-op-jaar in januari.

Een beetje te veel is goed, veel te veel niet

Je zou verwachten dat deze fricties snel opgelost kunnen worden. Hoe moeilijk kan het zijn wat lege containers op de goede plek te krijgen? Dan zakken prijzen weer terug. Een ander scenario is echter goed denkbaar. De huidige logistieke problemen doen zich voor terwijl grote delen van de wereldeconomie nog ruim onder het niveau van voor de pandemie draaien. Wanneer de beperkingen op het openbare leven versoepeld worden, dan zal er een berg inhaalvraag naar de markt komen.

Uit de diverse Zoom- en Teams-calls die ik met vrienden, familie en relaties heb, krijg ik de indruk dat veel mensen staan te popelen om geld uit te geven. En dat geld is er, zij het niet bij iedereen. De potentiële bestedingskracht is fenomenaal. In Nederland hebben particulieren vorig jaar zo’n 42 miljard euro toegevoegd aan betaal- en spaarrekeningen, ruim 5 procent BBP.

In de VS is de geldhoeveelheid M1 inmiddels bijna 70 procent groter dan een jaar geleden en de regering-Biden loodst momenteel een steunpakket van 1900 miljard dollar door het Congres. Larry Summers heeft kritiek op die omvang. De regering werpt tegen dat ze beter te veel dan te weinig kan doen. Daar is Summers het ongetwijfeld mee eens. Zijn punt is niet dat het pakket te groot is, maar dat het vijf keer groter is dan wat de economie aankan. 

Het kan niet anders dan dat er later dit jaar een ongekende golf van bestedingen op gang komt. Als de logistieke problemen dan nog niet zijn opgelost ontstaat een chaos die zijn weerga niet kent. Veel hogere inflatiecijfers, al dan niet tijdelijk, zullen slechts één aspect van die chaos zijn.

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.