Scenario’s en buffers


Wie nu economische voorspellingen moet doen, is niet te benijden. Er valt gewoon nauwelijks iets zinvols over te zeggen. Hoe lang blijft onze economie grotendeels gesloten? Hoe groot is de cumulatieve economische schade in termen van faillissementen in de tussentijd.

De economen van het CPB moesten er vorige week toch iets over zeggen. Ze presenteerden vier scenario’s. In het beste scenario is het bbp 2021 2,3 procent groter (!) dan in 2019. Een kleine terugval dit jaar (-1,2 procent) wordt dan gevolgd door herstel dat al in de loop van dit jaar begint. In het slechtste scenario is het bbp in 2021 9,8 procent lager dan in 2019.

In dat scenario krimpt onze economie zowel dit als volgend jaar. Het gat tussen het beste en het slechtste scenario is dus zo’n 12 procent. Tja, zo lust ik er ook nog wel een. Feitelijk zegt het CPB hier dat ze het niet kunnen voorspellen. Ik neem het ze niet kwalijk.

Ik hoor veel mensen altijd zeggen dat het verstandig is in scenario’s te denken en dat zal best. Maar dan moet je wel acties voorbereiden per scenario en piketplaatjes slaan die aangeven in welk scenario je je bevindt. Het meest optimistische CPB-scenario lijkt mij overigens al achterhaald en duidelijk te optimistisch, maar dat terzijde.

Het lijkt me ook zeer de vraag wat die economische groeicijfers als ze worden gepubliceerd precies zullen zeggen. Als iemand inkomensverlies lijdt dat geheel of grotendeels door de overheid wordt gecompenseerd dan kan het nog wel eens meevallen met de geregistreerde krimp, maar dat is dan een zeer geflatteerde voorstelling van zaken.

In één klap weg

Vorige week schreef ik dat de afgelopen donderdag te publiceren cijfers over het aantal aanvragen voor werkloosheidsuitkeringen in de VS een eerste harde indicatie zouden geven van wat er in die economie feitelijk gebeurt. Die aanvragen schommelden al twee jaar iets boven 200.000 per week. Nooit eerder, en deze reeks gaat terug tot de late jaren zestig, was er een cijfer geregistreerd boven 700.000. Vorige week schreef ik dat het getal nu wel eens 2 miljoen zou kunnen zijn.

Was te optimistisch: het was 3,3 miljoen, bijna vijf keer het oude record! In februari stonden in de VS 5,8 miljoen mensen als werkloos geregistreerd. Daar is in een week tijd dus ongeveer de helft bijgekomen (er zullen ook mensen juist een nieuwe baan zijn begonnen, maar waarschijnlijk niet zo veel). Die 3,3 miljoen is ongeveer 2 procent van de totale werkgelegenheid in de VS; in één klap weg.

Ik loop al wat jaartjes mee in dit vak en dit is niet mijn eerste crisis. Maar zoiets heb ik nog nooit gezien. Het is goed dat beleidsmakers alles uit de kast halen om banen, inkomens en bedrijven zoveel mogelijk te beschermen. Hoe succesvol ze daarin zullen zijn, moeten we afwachten.

Riskante strategie

Bij de presentatie van het jaarverslag van DNB zei Klaas Knot onder andere dat het goed is dat wij in ons land de nodige buffers hebben opgebouwd waar we nu dus een beroep op kunnen doen. Enerzijds heeft hij daar gelijk in. Maar anderzijds, hoe zit het dan met landen waar die buffers niet aanwezig zijn? Moeten die hun banen, inkomens en bedrijven dan maar niet steunen?

Als er maar voldoende economieën om ons heen instorten, zijn onze buffers snel ontoereikend. Dat Nederland zich verzet tegen eurobonds en tegen een al te makkelijk beroep op Europese noodfondsen is bekend, maar het is een riskante strategie. Een eurocrisis kunnen we op dit moment missen als kiespijn.

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over de gevolgen van het coronavirus voor economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics