Strategiewijziging Fed: einde van een tijdperk


De Federal Reserve maakte vorige week bij monde van voorzitter Jay Powell het resultaat bekend van de herbezinning op de eigen strategie. Dat proces startte in januari 2019. Daarbij is de Fed niet alleen afgegaan op academische bijdragen, maar heeft zij ook haar oor te luisteren gelegd in de samenleving om van ‘gewone mensen’ te horen hoe het beleid van de Fed hun dagelijks leven raakt.

Het tastbare resultaat bestaat uit wat doorhalingen en nieuwe teksten in een document van anderhalf A4-tje uit 2012. Dat klinkt als een beperkt resultaat voor al het werk. Toch is het revolutionair en kondigt het een einde van een tijdperk aan.

Inflatietrauma

De Fed heeft een ‘duaal mandaat’, ze moet zowel zorgen voor prijsstabiliteit als voor maximale werkgelegenheid. De traumatische ervaring met inflatie in de jaren 70 en het begin van de jaren 80 heeft ertoe geleid dat prijsstabiliteit de dominante doelstelling was wanneer het gelijktijdig realiseren van prijsstabiliteit en maximale werkgelegenheid problematisch leek. 

In Europa hebben we altijd een beetje lacherig gedaan over dat mandaat van de Fed. Hoe kun je meerdere doelen bereiken met maar één instrument? Ons is verder altijd geleerd dat prijsstabiliteit een optimale omgeving creëert voor economische groei en dus maximale werkgelegenheid. Voor het realiseren van volledige werkgelegenheid staan beleidsmakers bovendien andere instrumenten ter beschikking, maar die bevinden zich niet in de gereedschapskist van de centrale bank. De ECB heeft dan ook slechts het realiseren van prijsstabiliteit als doelstelling.

In de praktijk heeft de inflatie de laatste jaren steeds onder de doelstelling gelegen. En omdat je moeilijk kunt beweren dat het beleid van de Fed over die periode erg restrictief is geweest moet je wel concluderen dat het inflatiemonster is overwonnen of tenminste in een diepe coma is geraakt. Een nieuw monster is echter geboren (of beter, als zodanig geïdentificeerd): economische ongelijkheid. 

Maximale werkgelegenheid 

In het nieuwe strategiedocument heeft de Fed onder lid 2 ‘Inflation, employment and long-term interest rates…’ veranderd in ‘Employment, inflation and long-term interest rates…’ Ogenschijnlijk een minimale verandering, maar de Fed geeft aan dat de prioriteitstelling is omgedraaid. Maximale werkgelegenheid komt voor prijsstabiliteit en wordt bovendien gekarakteriseerd als een ‘inclusive goal’. Uit de toelichting van Powell valt op te maken dat dat betekent dat er niet alleen naar de totale werkloosheidsgraad wordt gekeken, maar ook naar die van de specifieke etnische groepen en wellicht verschillende inkomensgroepen.

Verder streeft de Fed niet langer naar 2 procent inflatie op de langere termijn, maar naar 2 procent gemiddeld, al wordt niet duidelijk over wat voor periode dat gemiddelde wordt bezien. Dat wil zeggen dat na periodes waarin de inflatie onder de doelstelling van 2 procent heeft gelegen een inflatieniveau dat in bescheiden mate boven die doelstelling uitsteekt een poos wordt getolereerd. Sterker nog, die hogere inflatie is noodzakelijk om gemiddeld op 2 procent te komen. 

Vier conclusies

Ik trek vier conclusies. Ten eerste betekent deze strategiewijziging dat de Fed zal proberen de rente voorlopig nog langer nog lager te houden dan we al dachten. Dat heeft forse gevolgen voor financiële markten waar vermogenstitels met een hoge duration, waaronder aandelen, een steun in de rug krijgen. Spaarders zullen nog langer moeten wachten op een terugkeer naar voor hun meer bevredigende rentestanden (in dollars).

Ten tweede is het nu totaal onduidelijk wat er gaat gebeuren als het inflatiemonster onverhoopt toch ontwaakt. Dit impliceert nieuwe onzekerheid. 

Ten derde schuift de Fed met deze strategiewijziging op richting andere vormen van economisch en sociaal beleid. Daarmee komt ze dichter bij de overheid als geheel en kan haar onafhankelijkheid makkelijker in het geding komen. Misschien is een eerste stap richting MMT (Modern Monetary Theory), waarbij monetair beleid volledig ondergeschikt wordt gemaakt aan begrotingsbeleid, gezet. Ook dit leidt tot nieuwe onzekerheid.

En ten vierde is de ECB eveneens bezig met een herijking van de eigen strategie. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat een aanpassing hier zover zal gaan als die van de Fed. Daarmee gaat de strategie van de twee belangrijkste centrale banken in de wereld verder uit elkaar lopen. Ook dat verhoogt op termijn de onzekerheid.

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.