This time is different


Alle beleggers weten dat ‘this time is different’ doorgaans een uitzonderlijk kostbaar uitgangspunt is voor je beleggingen als er onverwachte dingen gebeuren. Een verstandiger uitgangspunt is meestal het devies van Mark Twain: ‘history does not repeat itself, but it does rhyme’. 

Toch is het evident dat de wereld nu wel anders is dan we ooit hebben meegemaakt. Soms wordt de vergelijking gemaakt met de tijd van de Spaanse griep, honderd jaar geleden. Maar voor een econoom en voor een belegger is dat soort vergelijkingen moeilijk want het was toen sowieso een andere wereld en de statistieken waar ik naar zou willen kijken voor enige houvast, gaan niet zover terug. 

Verschillen met het verleden

De aandelenmarkt kijkt vooruit en ziet een recessie vaak een half jaar van de voren aankomen. De markt kon de pandemie natuurlijk niet zien aankomen, evenmin als de beleidsreactie om de economie op slot te gooien. Dat verklaart waarom de aandelenmarkt dit keer niet ver vooruit liep op de recessie. Het verklaart misschien ook waarom de koersdaling van 19 februari tot 23 maart zo ongekend scherp was. Je zou kunnen zeggen dat de aandelenmarkt tijd moest inhalen. 

Wat ook heel anders is dit keer zijn de maatregelen die blijvende schade aan de economie zoveel mogelijk moeten voorkomen. Ronald Reagan heeft eens gezegd: ‘de negen gevaarlijkste woorden in de Engelse taal zijn: I’m from the government and I’m here to help’. Maar Reagan is er al lang niet meer en onder de huidige omstandigheden heeft hij ongelijk. Van wie anders zou er nu hulp kunnen komen?

Vanaf 23 maart zijn aandelenkoersen ongekend snel gestegen. Dat past eigenlijk niet bij recessies zo diep als we nu doormaken. Ik heb mijn verbazing en ongeloof over die rally hier eerder al eens uitgesproken. Maar we moeten ons realiseren dat dit niet een ‘normale’ recessie is. De diverse bedrijfstakken worden nu meer verschillend geraakt dan in eerdere recessies. Sommige sectoren worden nagenoeg weggevaagd, andere profiteren juist. We kunnen minder boodschappen doen, dus kopen we meer online. Mensen die in hun inkomen niets merken en zich thuis vervelen, kiezen wellicht hun toevlucht tot (online) ‘retail therapy’. Ook het thuis-werken dat iedereen nu doet, speelt veel technologiebedrijven in de kaart. 

Ongekend grote onzekerheden

Toch heb ik twijfel of we er wat betreft de aandelenmarkt zo makkelijk vanaf komen. De onzekerheden blijven ongekend groot:

•    We weten niet hoe lang de restricties op het openbare leven effectief blijven. Het wordt spannend om te zien of de landen die de regels nu versoepelen daarmee door kunnen gaan of dat het virus toch weer terrein wint en restricties weer moeten worden aangehaald.
•    We hebben geen idee hoeveel bedrijven zullen zijn omgevallen wanneer de economie weer ‘open’ gaat. Bedrijven die het overleven zullen wellicht maatregelen hebben genomen om de kosten te drukken, maar als ze nieuwe leningen zijn aangegaan, worden ze ook geconfronteerd met extra kosten. Hoe dit op het verdienvermogen van bedrijven uitwerkt, is volstrekt onduidelijk. Dat is nogal cruciaal want op de aandelenmarkt wordt eigenlijk vooral gehandeld in het verdienvermogen van ondernemingen.
•    We hebben geen idee of het gedrag van consumenten duurzaam is veranderd. Zijn mensen voorzichtiger geworden? Durven ze nog in vliegtuigen? Hoe zeer en hoe lang zullen consumptiepatronen anders zijn dan in het verleden?
•    Ten slotte weten we zeker dat overheden met fors hogere schulden uit de crisis tevoorschijn zullen komen. Wat financiële markten daarvan zullen vinden en of dat tot beleidsaanpassingen zal leiden, is op dit moment onvoorspelbaar. 

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over (de gevolgen van het coronavirus voor) economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics