Wat iedereen weet, behalve de ECB


Toen de pandemie vorig jaar toesloeg, werd elke economie in de wereld min of meer tegelijkertijd getroffen. Zelden of misschien wel nooit eerder verliep de conjunctuur in de wereld zo synchroon als vorig jaar. Ook de acties van de nationale beleidsmakers waren daardoor opmerkelijk gelijkgericht. Waar mogelijk, werden het begrotingsbeleid en het monetaire beleid sterk verruimd.

Inmiddels is economisch herstel ingetreden. Dat verloopt misschien iets minder synchroon dan de recessie vorig jaar, maar in verreweg de meeste landen groeit de economie weer, vaak is de arbeidsmarkt al weer krap en overal is de inflatie opgelopen. Je zou dan eigenlijk ook verwachten dat het beleid overal dezelfde kant uitgaat. Toch is dat niet zo.

ECB handhaaft status quo, Fed begint te draaien

Na elke beleidsvergadering van de ECB verklaart mevrouw Lagarde dat de officiële tarieven van onze centrale bank nog lang op het huidige zullen blijven of zelfs nog zullen worden verlaagd. Het opkoopbeleid wordt onverdroten voortgezet. De Amerikaanse Federal Reserve lijkt inmiddels een draai te maken. Diverse vertegenwoordigers van de Fed hebben in de laatste weken laten weten dat het tijd wordt de bedragen waarvoor maandelijks obligaties worden opgekocht te verminderen. En terwijl de mantra bij de Fed lang was dat een eerste renteverhoging pas in 2023 zou plaatsvinden, wordt nu 2022 voorzichtig als mogelijkheid geopperd.

Wie verder kijkt, ziet dat centrale banken elders heel wat voortvarender bezig zijn. Het lijstje van landen waar de rente inmiddels is verhoogd, wordt steeds langer: Armenië (al 5 keer), Brazilië (4x), Rusland (4x), Turkije (4x), Georgië (3x), Wit-Rusland (2x), Mexico (2x), Chili, Moldavië, Kazachstan en Peru. Waarschijnlijk is in meer landen dit jaar de rente verhoogd, maar dat is aan mijn aandacht ontsnapt.

Onder normale omstandigheden zou ik er niet voor pleiten dat de ECB zich bij haar beleidsbepaling veel gelegen laat liggen aan wat collega’s in deze landen doen, met alle respect voor deze landen en hun centrale banken. De economische en financiële omstandigheden in zulke landen kunnen fors afwijken van de onze. Maar dit zijn geen normale omstandigheden. De economie ontwikkelt zich immers meer synchroon dan normaal. Als gelijkgericht beleid ooit voor de hand lag, ook met dit soort landen, dan is het nu wel.

Ook monetaire verkrapping dichter bij huis

Relevanter en belangrijker uiteraard is dat ook dichter bij huis (in economische zin gesproken) diverse centrale banken het beleid verkrappen of dat aankondigen. In Tsjechië is de rente al twee keer verhoogd; in Hongarije en IJsland één keer. De Noorse centrale bank heeft een renteverhoging in september aangekondigd terwijl de Koreaanse centrale bank zinspeelt op een renteverhoging voor het einde van dit jaar. De Bank of Canada heeft het opkoopbeleid al verminderd en de Reserve Bank of New Zealand is er inmiddels mee gestopt. De Bank of England heeft een soort routekaart voor verkrapping van het monetaire beleid gepubliceerd, al lijkt “the Old Lady of Threadneedle Street” niet veel haast te hebben.

Toegegeven, er zijn nog een hoop centrale banken die het ongekend ruime monetaire beleid vooralsnog handhaven. Toch vraag ik mij af of de economische situatie in de eurozone voldoende verschilt van die in de hierboven genoemde landen om een afwijkend beleid te rechtvaardigen. Anders gezegd, wat weten ze in Frankfurt niet wat ze wel weten in Oslo, Praag, Boedapest, Ottawa, Wellington en zelfs in Moskou, Santiago en Lima?

De ECB heeft de laatste 10 jaar heel bijzonder beleid gevoerd. De euro had wellicht niet meer bestaan zonder sommige acties van Mario Draghi. Veel van de getroffen maatregelen zijn echter controversieel. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat men in Frankfurt inmiddels heel bedreven is in het verdedigen en rechtvaardigen van het eigen beleid. Het zelfkritisch vermogen lijkt er nogal bij ingeschoten. Een verontrustend feit.

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over (de gevolgen van het coronavirus voor) economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.