Zorgen over krimp wereldhandel misplaatst


We maken barre economische tijden mee. Het is goed je steeds bewust te zijn van de zeer bijzondere karakteristieken van deze recessie, die ik aldus samenvat: de recessie is veroorzaakt door een, hopelijk tijdelijke, externe schok.

Andere karakteristieken van deze recessie zijn: 
•    De recessie is ongekend abrupt ingezet, het is een record
•    De cumulatieve krimp is enorm, maar vooralsnog geen record 
•    De recessie doet zich in een ongekend groot aantal landen tegelijk voor, dat is wel een record
•    Beleidsmakers, dat wil zeggen overheden, centrale banken en toezichthouders hebben ongekend snel en krachtig gereageerd, ook dat lijkt me een record

Met ingehouden adem bekijken economen elke economisch cijfertje dat gepubliceerd wordt. Want elk nieuw gegeven kan het inzicht verbeteren in het economisch herstel. 

Vorige week las ik een paar artikelen waarin economen hun zorg uitten over de groei van de wereldhandel, of beter gezegd, de krimp ervan. Voor onze open, op export gerichte economie zou dat een enorme handicap zijn. Volgens cijfers van het CPB daalde het volume van de wereldhandel in april met maar liefst 12,1% ten opzichte van maart. Nooit eerder daalde de wereldhandel zo sterk in één maand. Gerekend vanaf de absolute top in de wereldhandel is de daling echter geen record. Vanaf die top is de wereldhandel nu met zo’n 18% gekrompen. In de vorige crisis in 2008/09 bedroeg de totale cumulatieve krimp ruim 20%.

Cijfers uit landen die al handelsstatistieken over mei en juni hebben gepubliceerd geven weinig reden voor optimisme. Ja, er is sprake van enig herstel, maar dat herstel is bescheiden van omvang. 

De binnenlandse vraag lijkt zich in de meeste landen, of in ieder geval in Europa en de VS, krachtiger te herstellen. In de eurozone bijvoorbeeld, daalden de detailhandelsomzetten in april, net als de wereldhandel, met 12,1%, (ze waren in maart natuurlijk ook al gedaald) maar ze veerden in mei sterk op: +17,8% ten opzichte van april. In Duitsland lagen de detailhandelsomzetten in mei zelfs hoger dan een jaar eerder.

Ik wil de gevaren voor ons economisch herstel, die voortvloeien uit de zwakke wereldhandel niet bagatelliseren, maar ik denk toch dat we niet verbaasd of verrast moeten zijn. En heel erg verontrustend vind ik het evenmin. Of beter gezegd: ‘wat had je dan gedacht?’ Zoals ik hiervoor al opmerkte, nooit eerder waren zoveel economieën zich tegelijk in recessie. In eerdere recessies waren er altijd wel delen van de mondiale economie die zich onttrokken aan de malaise, wat de export van andere landen kon bevorderen waardoor die zogeheten export-geleid herstel konden realiseren. Nu gaat dat dus even niet. 

Wanneer detailhandelsomzetten sneller herstellen dan de wereldhandel, dan kun je zorgen uitspreken over de internationale handel, maar je kunt ook verheugd zijn met het herstel van de detailhandelsomzetten. Wat die ontwikkeling immers laat zien, is hoe effectief de door overheden genomen stimuleringsmaatregelen zijn. In plaats van verbaasd en verontrust te zijn over de patronen die we in het herstel zien, zou ik juist zeggen dat het herstel loopt zoals je zou mogen verwachten. Het gaat behoorlijk volgens plan. Ik vind dat juist bemoedigend.

Wanneer de binnenlandse vraag zich in meerdere landen in voldoende mate herstelt, volgt de wereldhandel automatisch. Dit is een unieke recessie, die gevolgd zal worden door een uniek herstel. In het verleden zijn veel landen door exportgeleide groei uit een recessie geklommen. Dat gaat dit keer niet gebeuren. Het kan ook niet als alle economieën tegelijk in recessie zijn. We moeten het van de binnenlandse vraag hebben en dat is nu precies waar de beleidsmakers zich op richten. Ga zo door.

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over (de gevolgen van het coronavirus voor) economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.