Een crisis die zich deze keer niet laat vergelijken


Tot op heden hadden de verschillende crises veel gelijkenissen. Dat weten we onder andere uit het boek ‘This time is different’ van Reinhart en Rogoff. Maar de crisis die het coronavirus veroorzaakt, is er een die zich niet laat vergelijken.

Anders dan de titel van het boek suggereert, spoorden Reinhart en Rogoff economen, beleidsmakers en beleggers juist aan om het verleden niet te negeren. Deze partijen roepen namelijk al gauw dat het deze keer echt anders is en dat er nu geen sprake is van zeepbellen of dat de terugval wel mee zal vallen.

Reinhart en Rogoff concludeerden uit de analyse van achthonderd jaar recessies, faillissementen en andere crises dat er sprake is van vergelijkbare patronen. En dat er lessen zijn te trekken uit het verleden zodat bepaalde fouten niet meer gemaakt worden of oplossingen sneller kunnen worden doorgevoerd.

Ook in de huidige coronacrisis zoeken economen en beleggers naar houvast via de analyse van eerdere crisissituaties. Maar helaas, volgens diezelfde Reinhart en Rogoff is deze crisis nu wél een uitzondering en echt uniek in oorzaak, snelheid, omvang, maatregelen en nasleep.  De recessie zal, ondanks alle steun van overheden en centrale banken, dieper zijn dan ooit eerder gezien. Ook zal het langer duren om hiervan volledig te herstellen.

Waar zitten de verschillen met eerdere crises? 

Abrupte schok 

De huidige crisis is een gezondheidscrisis, die niet is ontstaan vanuit een financiële oorzaak. Omdat Covid-19 een pandemie is, wordt deze situatie al snel vergeleken met de Spaanse griep uit 1918. Deze vergelijking gaat economisch gezien echter niet op. Ook toen sloeg het virus snel en onverwacht om zich heen, maar in 1918 waren er landen in oorlog en kon de economie snel en fors herstellen als gevolg van hoge oorlogsinvesteringen.

Wat nu anders is, is dat landen en mensen gedurende een periode van een groot deel van de buitenwereld zijn afgesloten. Zo lang activiteiten stil liggen, valt de economie alleen maar verder terug, alle forse steunmaatregelen ten spijt.

Die plotselinge en krachtige schok door de lockdowns wijkt af van eerdere ervaringen en zorgde ook voor een schok in kapitaalstromen en werkloosheid. Zo werd in vier weken tijd evenveel kapitaal uit opkomende markten teruggetrokken als in één jaar tijd in 2008/2009 en nam de werkloosheid in de VS in zes weken tijd met miljoenen mensen toe. Het kostte jaren om het aantal werklozen met eenzelfde aantal te verminderen. 

Wereldwijde crisis

Dat het een wereldwijde recessie is die in alle regio’s plaatsvindt, is eveneens afwijkend. Dat hebben we sinds de grote depressie niet meer gezien. In 2008 groeiden de opkomende markten bijvoorbeeld nog altijd door.

Maar omdat de lockdowns niet synchroon lopen, is het herstel voorlopig minder krachtig. China, dat als eerste weer ‘open’ ging, zal minder kunnen exporteren zolang andere landen nog niet zijn hersteld. Het herstel van deze crisis wordt ook belemmerd doordat de huidige recessie geen cyclische recessie in de industrie is, maar het juist de dienstensector is die nu hard geraakt wordt. De gemiste omzet bij restaurants, hotels, bioscopen en vakantiereizen wordt niet meer goedgemaakt.

Het duo Reinhart en Rogoff verwacht dat het lang gaat duren voordat de economie per hoofd van de bevolking weer op het niveau van 2019 komt. Aanbodketens hebben schade opgelopen en de consument kan terughoudend blijven. Landen willen bovendien meer zelfvoorzienend worden en dit kan een verdere aanslag op de globalisering betekenen, waardoor efficiency-voordelen wegvallen. 

Ook beleggers reageren anders

Dat de aandelenmarkten de recessie en het virus voor een groot deel lijken te negeren, is een gevolg van de verwachting dat de lockdowns zijn versoepeld, de werkloosheid tijdelijk is en dat er een medicijn tegen het virus wordt gevonden. Maar vooral ook door de verwachting dat de monetaire en begrotingssteun voldoende zal helpen.

Een ander groot verschil is dat de Fed high yield obligaties opkoopt. Dit steunt de risicobereidheid van beleggers. Deze snelle risicobereidheid op de beurzen is afwijkend van het verleden, maar of deze reactie ook anders zal blijven dan in het verleden, valt nog te bezien. Rogoff ziet namelijk een verschil in interpretatie van het begrip economisch herstel tussen economen en Wall Street. Waar economen verwachten dat de economie er lang over zal doen om op het niveau van 2019 terug te keren, kijken beleggers voornamelijk naar het groeipercentage. 

Crises zijn niet uniek, is het punt dat Reinhart en Rogoff wilden maken met hun boek. Deze crisis is echter de uitzondering op die regel. De tijd zal leren of dit de uitzondering wordt op hun eigen onderzoek.

Ineke Valke is senior investment strategist bij Rabobank.