Einde van 'Big Tech'?


Onderzoek naar de grootte en macht van ondernemingen is van alle tijden. Het aangekondigde onderzoek van de Amerikaanse justitie naar grote concerns in media en technologie en een soortgelijk initiatief van meer dan twintig Amerikaanse staten maken daarom nog weinig indruk bij de beleggers en de concerns zelf.

Het proces vergt tijd en zal niet voor de verkiezingen volgend jaar zijn afgerond. Volledige opsplitsing ligt niet voor de hand, maar het onderzoek zet de discussie over datagebruik en de invloed van die bedrijven in de samenleving verder op scherp. Dit heeft positieve gevolgen voor de privacybescherming en negatieve voor de winstmarges.

Al jaren worden de meest innovatieve en winstgevende ondernemingen op een gegeven moment te machtig. Deze keer zijn het de technologie- en social mediabedrijven; eerder waren dat de spoorwegen, olie-, telecom- en staalbedrijven en recent de financiële sector. Dit keer richt het onderzoek zich op de ‘Frightful Five’: Apple, Amazon, Alphabet, Facebook en Microsoft. Zij waren vorig jaar goed voor 800 miljard dollar aan omzet, hebben een marktkapitalisatie van 4250 miljard dollar (ofwel 16 procent van de S&P 500) en de winst groeide over het afgelopen jaar met 45 procent.

Concurrentie en data

Het Amerikaanse onderzoek spitst zich toe op het weren van concurrentie en misbruik van data. Omdat consumenten inmiddels veel platforms en clouds gebruiken en hiervoor ‘betalen’ met hun gegevens, koppelen organisaties die persoonlijke data aan nieuwe diensten en producten en buiten zij dit dus lucratief uit. Keerzijde van deze steeds toenemende stroom van data is dat gebruikers hiervoor deels betalen door hun privacy op te geven. Ook al heeft iemand geen Facebook account, via Whatsapp en Instagram krijgt Facebook de beschikking over locatiegegevens en persoonlijke interesses door data via andere apps.

De solidariteit kan onder druk komen indien inzicht in de gezondheidsrisico’s, door data via stappentellers, tot hogere individuele premies leidt. Het politieke stemgedrag kan door nieuwsberichten afkomstig van de weinig onafhankelijke Newsfeed app worden beïnvloed.

Geen volledige opsplitsing

Dat het onderzoek zal leiden tot een volledige opsplitsing is niet aannemelijk. Terugblikkend leidden de splitsingen van AT&T en Standard Oil uiteindelijk tot veel grotere concerns. Opbreken zou nadelig zijn voor de consument en voor de concurrentiepositie en neemt bovendien veel tijd in beslag. Daarnaast is schaalgrootte belangrijk omdat de kosten voor de controletaken toenemen. Zo moeten bedrijven het aanzetten tot terreur en terrorisme van hun platforms weren en copyrights beschermen.

Wel zullen nieuwe overnames door toezichthouders eerder geblokkeerd worden dan voorheen. Juist een reeks aan overnames heeft die monopolieposities gecreëerd. Verder zullen strengere eisen aan de bescherming van klantgegevens en meer openheid over datacollectie worden gesteld. Ook zou onderzocht kunnen worden of het mogelijk is om juist aan de gebruikers te gaan betalen voor de achtergelaten data. Al deze beperkende maatregelen zullen het winstpotentieel aantasten en de verwachte groei verder remmen.

Libra

Toch betekent dat niet dat de toekomstperspectieven zwak zijn. Door creativiteit, het inspelen op klantbehoeften en het vinden van nieuwe verdienmodellen zijn ze immers zo succesvol geworden. Een voorbeeld van die creativiteit is het plan voor een nieuw betaalmiddel, de Libra.  Maar waarschijnlijk is het ook meteen de eerste testcase waarbij toezichthouders wel snel zullen ingrijpen.

Ineke Valke is senior investment strategist bij Rabobank.