VIX signaleert maar waarschuwt niet


Tot begin vorig jaar leken de aandelenmarkten wel een oase van rust. De Amerikaanse S&P 500 realiseerde in januari 2018 een recordreeks, met 10 maanden op rij van positieve rendementen. Sindsdien is de volatiliteit toegenomen. Heeft het voor beleggers zin om de volatiliteit in de beleggingsbeslissingen mee te nemen en zo ja, hoe dan?

De graadmeter van de bewegelijkheid op de beurzen is de zogenoemde VIX-index. Deze index is gebaseerd op kortlopende opties op een index. Het geeft dus inzicht in de impliciete volatiliteit en daarmee de nervositeit van beleggers en wordt ook wel angstindex genoemd.

Het zal niet verbazen dat de VIX-index afgelopen december snel opliep. Toch lag het hoogste niveau eind vorig jaar met 36 ver beneden de standen die in eerdere perioden van paniek werden gezien. De hoogste VIX-stand van ruim 80 werd in november 2008 bereikt. De aandelenkoersen waren toen al ruim 40 procent gedaald en zouden daarna nog eens 10 procent aan waarde inleveren.

Een VIX van 80 betekent dat aandelen naar verwachting 5 procent op dag basis kunnen bewegen. Een hoge stand van de VIX weerspiegelt dus meer achteraf het sentiment onder beleggers dan dat het vooraf waarschuwt voor een grillige periode. Andersom zou een lage stand van de index kunnen waarschuwen voor een volatiele periode. In januari en september was de index immers zeer laag. Alleen mis je historisch gezien dan ook lange perioden van goede rendementen.

SKEW-index

Een indicator die meer inzicht kan bieden in de mate van risicoaversie, is de scheefheid van de opties op de index, de SKEW-index. De SKEW-index geeft aan of beleggers dalende koersen verwachten of juist niet. Een hoge waarde betekent dat meer beleggers putopties kopen om het neerwaartse risico af te dekken. Deze index bereikte in augustus vorig jaar de hoogste stand, zo’n beetje gelijktijdig met de start van een neerwaartse periode.

Historisch gezien is de waarde van deze indicator echter ook niet overtuigend. Alleen samen met andere sentiments-, momentum- en intensiteitsindicatoren, naast fundamentele bewegingen, bieden de volatiliteitsindices enig houvast in het bepalen van het toekomstige verloop van de beurzen. De stemming bij beleggers, de volatiliteit en de mutaties in portefeuilles hangen immers nauw met elkaar samen. In december was er een grote uitstroom uit aandelen en versterkten het sentiment en de geldstromen elkaar. Dat profiteren van de volatiliteit moeilijk is blijk ook wel uit de liquidatie van de tracker op de volatiliteit, de XIV, in februari vorig jaar, juist toen de VIX opliep.

Kortom, de VIX en SKEW zijn een indicatie van de actuele mate van paniek of rust op de markten maar geen voorspeller van het toekomstige koersverloop. In ieder geval gaven de standen vorig jaar aan dat er geen sprake was van paniek.

Ineke Valke is senior investment strategist bij Rabobank.