Pensioenthermometer


Op 20 mei 2019 wordt de nieuwe definitie van de kilo van kracht, ruim tweehonderd jaar nadat deze bij wet was vastgelegd in Frankrijk als de officiële eenheid van massa. Net als de kilo, is ook de definitie van een standaard meter in de laatste eeuwen een paar keer veranderd.

De verschillen zijn echter altijd klein geweest en een meetlat uit de 18de eeuw wijkt niet veel af van één van nu. Water kookt bij 100 °Celsius of 212 °Fahrenheit. Een weegschaal, meetlat of thermometer aanpassen maakt een gewicht, temperatuur of lengte niet wezenlijk anders.

Met de aankomende aanpassing van de rentebenchmarks Euribor en Eonia voltrekt zich ook een verandering in thermometers op financiële markten; En die aanpassing kan consequenties hebben als de regelgeving niet mee verandert.

Sinds de introductie van de Euro zijn deze rentebenchmarks onlosmakelijk verbonden met de financiële markten. Deze rentes vormen de basis voor vele financiële producten en spelen een belangrijke rol bij balansbeheer van verzekeraars en pensioenfondsen. De afhankelijkheid van deze rentes is groot, terwijl het vertrouwen in, en de robuustheid van deze rentebenchmarks is afgenomen. Dit was onder andere het gevolg van verschillende schandalen die in 2012 aan het licht kwamen en de geloofwaardigheid van deze rentebenchmarks in twijfel trokken.

Als antwoord heeft de Europese Unie nieuwe wetgeving gecreëerd waarin extra kwaliteitseisen worden gesteld aan Europese benchmarks als Euribor en Eonia. Zonder aanpassing mogen deze rentes niet meer worden gebruikt in nieuwe contracten per 1 januari 2022.

Alle pensioenfondsen beleggen in instrumenten gelinkt aan Euribor of Eonia, maar hebben deze rentebenchmarks ook door hun hele beleid verweven; bijvoorbeeld in het beleggingsplan, of de actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN), het indexatiebeleid, of de Asset en Liability studie. Rendementstargets afgesproken met vermogensbeheerders of een dynamisch sturingskader waarbij de swapcurve geldt als indicator, zijn voorbeelden van de afhankelijkheid van pensioenfondsen van deze rentebenchmarks.

Naast het betalingsverkeer en in beleggingen, is Euribor onlosmakelijk verbonden met een financiële meetlat of thermometer, namelijk die waarmee we de gezondheid van een pensioenfonds beoordelen. De Euribor swaprente bepaalt namelijk ook de dekkingsgraad van onze pensioenfondsen.

En over die gezondheid zijn diverse regels vastgelegd, bijvoorbeeld wanneer een pensioenfonds zich in onderdekking bevindt, of welk indexatiebeleid het volgt. Ook voorschriften over het korten van pensioenaanspraken, en de begrenzingen van het risicokader van pensioenfondsen, zijn afhankelijk van de pensioenthermometer.

Deze verandering kan ook een direct effect hebben op de dekkingsgraad. Wat er staat te gebeuren is dat een pensioenfonds met exact dezelfde verplichtingen en dezelfde assets, van de één op de andere dag minder waard wordt. In een tijd dat vele pensioenfondsen worstelen met tekorten als gevolg van de lage rentes, en mogelijk een moeilijke boodschap moeten gaan communiceren naar hun deelnemers, is iedere procentpunt dekkingsgraad belangrijk.

Europese regelgeving zorgt dus voor een verandering van de thermometer voor de gezondheid van pensioenfondsen, maar een pensioenfonds wordt hierdoor niet zieker of beter dan het al was. De Nederlandse pensioenwereld zou gebaat zijn bij een politiek signaal ter bevestiging hiervan.

Jeroen Wilbrink, Integrated Client Solutions bij NN Investment Partners