Maarten-Jan Bakkum: Democratie


Qua economisch beleid had President Dilma het bijna niet slechter kunnen doen de afgelopen zes jaar. Toch was het beter geweest als ze niet was afgezet. Dan was de kans op hervormingen laag gebleven en was er wellicht een schuldencrisis uitgebroken.

Maar op de langere termijn zou dit minder schadelijk zijn geweest dan de impeachment. Brazilië had een nieuwe start kunnen maken na de verkiezingen van 2018. Met een democratisch gekozen regering en de noodzakelijke hervormingen.

Nu heeft het land een nieuwe regering die op oneigenlijke wijze aan de macht is gekomen, met nauwelijks draagvlak bij de bevolking. Maar wel een regering die ingrijpende maatregelen moet nemen die door de meeste Brazilianen gevoeld zullen worden.

Recept voor politieke instabiliteit

Onder het mom van een gelegitimeerde strijd tegen corruptie wordt Dilma, tegen wie geen enkel bewijs van steekpenningen of diefstal van publieke middelen gevonden is, afgezet door mannen die zelf bijna allemaal aantoonbaar corrupt zijn. Dit alles lijkt een recept voor meer politieke instabiliteit en vooral ook sociale onrust. De nog jonge Braziliaanse democratie wordt stevig op de proef gesteld in een existentialistische crisis die zijn climax waarschijnlijk nog niet bereikt heeft.

De financiële markten benaderen de Braziliaanse crisis heel anders. De horizon van beleggers is kort. Het enige dat nu relevant is, zijn de vooruitzichten op hervormingen en bezuinigingen. De samenstelling van de interim-regering van Michel Temer en de vooraankondigingen van economische maatregelen zorgen voor veel vertrouwen, vooral onder Braziliaanse beleggers. Dat er snel stappen genomen worden die het begrotingstekort onder controle kunnen brengen, die het investeringsklimaat en ondernemersvertrouwen herstellen en daarmee de recessie kunnen beëindigen.

Of de nieuwe regering in staat zal zijn op korte termijn hervormingen door te voeren blijft twijfelachtig. Veel blijft onduidelijk: de intentie van Temer en zijn team (willen ze werkelijk de belangrijkste problemen aanpakken of heeft het veiligstellen van politieke posities en contracten voor bevriende relaties de eerste prioriteit), de tijd die Temer gaat krijgen totdat ook hij impeached gaat worden (de nieuwe president is al aangeklaagd voor verkiezingsfraude en corruptie), en in hoeverre de dreiging van grote sociale onrust invloed gaat hebben op de effectiviteit van de regering.

Kansen voor outsider

Ondertussen houdt de recessie aan. De werkloosheid is razendsnel gestegen tot boven de 10 procent. Veel Braziliaanse huishoudens zitten in grote financiële problemen omdat ze hun schulden niet meer kunnen betalen. Bedrijven investeren niet alleen vanwege de recessie of omdat krediet moeilijk te krijgen is, maar ook omdat er zoveel politieke onzekerheid is. Want de vraag is niet alleen hoelang deze regering blijft zitten en wat ze voor elkaar gaat krijgen, maar ook wie er in 2018 gekozen gaat worden tot president.

De meeste van de bekende namen van de grote politieke partijen worden verdacht van betrokkenheid bij de vele corruptieschandalen die momenteel onderzocht worden. Dit betekent dat de kans op een outsider, iemand van buiten het politiek establishment, als president zeker reëel is. Voor de Braziliaanse zakenelite is dit een verontrustende gedachte die de bereidheid om te investeren niet bevordert.

Maarten-Jan Bakkum is senior beleggingsstrateeg opkomende markten bij NN Investment Partners.

De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.