Pensioenfonds, verlies de jongere niet uit het oog!


Pensioenfondsen belichamen een tegenstelling: ze zijn in theorie organisaties die zich bij uitstek zouden moeten richten op de toekomst, maar in de praktijk lijkt de aandacht vooral uit te gaan naar de problemen van vandaag en morgen. Dit heeft ook effect op welke deelnemers en problemen prioriteit krijgen, en dat zijn nu niet de (problemen van de) jongeren. 

De laag blijvende rente in combinatie met de coronacrisis zorgt voor een extreme focus op de korte termijn. De constante druk op de dekkingsgraden verlegt de aandacht steeds weer naar het ‘nu’ en het volgend kwartaal. Daar bovenop komt het nieuwe pensioencontract en de perikelen rond het invaren in het nieuwe systeem waarvoor nog zo’n zes jaar staat.

Veel verder dan deze stip op de horizon en de deelnemers die dit raakt wordt niet gekeken. Het gebrek aan langetermijnvisie en communicatie hierover draagt bij aan het uitblijven van betrokkenheid onder jonge deelnemers. Jongeren, en dan hebben we het in pensioentermen vaak over mensen onder de 40 jaar, zijn individualistischer en ervaren minder de kracht van de collectiviteit. Hierin zie je een duidelijk verschil met oudere generaties. 

Jongeren verliezen het vertrouwen 

Het is in het algemeen nooit zo geweest dat mensen veel kennis hadden van of betrokken waren bij pensioenen. Dit is op zich geen probleem wanneer men (meer dan) genoeg pensioen ontvangt. Nu er voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog generaties zijn, zoals Millenials en de Generatie-Z, waarbij het niet meer vanzelfsprekend is dat zij het beter hebben dan hun ouders, is dat wel een probleem.

Los van de brede verplichtstelling, is het belangrijk om komende generaties aangesloten te houden bij het idee van pensioen(opbouw) dat ons jarenlang zo veel solidariteit en zekerheid gebracht heeft. Op allerlei vlakken verliezen we de solidariteit en het vertrouwen van jongeren. Zo groeit de witte vlek onder jongeren, en gaan zij, indien mogelijk, liever zelf beleggen met het idee dat daar meer rendement uit te halen is dan uit een stoffig pensioenfonds.

Bovendien groeit de groep mensen die weg wil bij hun pensioenfonds vanwege de niet-duurzame investeringen. Met de aankondiging van de eerste rechtszaken om onder de verplichtstelling uit te komen op basis van het recht op een leefbare planeet, gaat het helemaal de verkeerde kant op. Dit is niet alleen een juridische kwestie, maar ook onderdeel van de vertrouwenscrisis waarin het systeem verkeert. 

Waar blijft de leefbare planeet 

De vraag is: moeten we een systeem willen waarin mensen tegen hun wil deelnemer zijn? Nee. Dit kan negatieve, mogelijk desastreuse gevolgen hebben voor de houdbaarheid van het systeem. Pensioenfondsen hebben het vermogen om een instituut te zijn dat generaties verbindt en intergenerationele solidariteit zichtbaar maakt.

Ook kunnen de miljarden van institutionele beleggers bijdragen aan een leefbare planeet in de toekomst, waarvan nu nog te weinig sprake is. Duurzaam investeren lijkt mij, behalve dat het hoognodig is, een mooie mogelijkheid om jongeren te laten zien dat ze serieus genomen worden als deelnemer en dat zij bewust onderdeel zijn van een langetermijnvisie. 

Nikki Trip (24) is oprichter van Aandeelhouders van de Toekomst en een ‘onafhankelijke jongere in pensioen’ . Zij schreef deze zomer een opiniestuk in De Volkskrant, dat tot grote personele wijzigingen bij Pensioenfonds ABP leidde. Deze bijdrage stond in de 4e editie van FN Institutioneel dit jaar.