Wat een week!


De (beleggings-)wereld ziet er met de dag slechter uit. Krantenkoppen in de afgelopen week varieerden van „Belegger krijgt dreun op dreun“ tot „Totale ineenstorting van het financiële stelsel“. Een vriend die werkzaam is in de hotelbranche en doorgaans niet echt geïnteresseerd in de beursberichten belde mij verontrust op met het advies: „Het ziet er verdraaid slecht uit voor die aandelen van je.“

 

Op beleggingswebsites vallen charttechnisch analisten over elkaar heen om te bevestigen dat de trend neerwaarts is. Eureka! De vraag is echter wanneer een nieuwe opwaartse trend begint. De vorige bullmarkt van 2003 werd door sommigen pas in 2005 herkend. De situatie nu kent geen enkel precedent, nooit eerder was de financiële wereld zo in paniek. Zelfs de crash in slow motion van 2001 tot 2003 valt bij de huidige beweging in het niet, vernemen wij elke dag weer in de kranten. Doorgaans is bij dit soort berichten de bodem dichtbij of al geweest. Wie is er vergeten in te stappen?

It’s the financial sector, stupid
Zeker, nooit eerder zijn er in korte tijd zoveel financiële instellingen in de problemen gekomen. Na Bear Sterns, Fanny Mae en Freddy Mac nu Lehman Brothers, Merrill Lynch en AIG. Short sellers speuren driftig naar de volgende bank die kan omvallen. Zal het komen tot een totale meltdown van het financiële systeem en daarmee de wereldeconomie? Of kunnen er uitzonderlijke koopjes worden gedaan? Bank of America heeft het eens oppermachtige Merrill Lynch kunnen inlijven en Barclays snoept uit de failliete boedel van Lehmans.

Die arme financiële sector. Wordt er aan voorbij gegaan dat de geschiedenis vele voorbeelden kent van complete bedrijfstakken die ernstig zijn gekrompen of zelfs geheel verdwenen? Denk in het recente verleden eens aan wat er met de sector Informatietechnologie is gebeurd. Alleen nu het onze eigen geliefde financiële sector betreft, is er sprake van een ramp, een nooit eerder vertoond doemscenario of nog beter het einde der tijden.

De krimp die de financiële sector nu doormaakt is slechts een reactie op haar eigen ‘overcreativiteit’ ingegeven door exorbitant hoge bonussen die weer gebaseerd waren op korte termijn resultaten. Er is gewoon sprake van wat de Amerikanen een 'mean reversion' noemen, een correctie of terugkeer naar het gemiddelde. De waardestijging van financiële instellingen was gebaseerd op winsten die werden behaald met een erg hoog en vaak ondoorzichtig risico.

Het is natuurlijk ook ook een raar verschijnsel dat de omvang van de financiële sector in de economie groter is dan dat van – laten we zeggen – de sectoren energie of industrie. Een bekende econoom zei laatst op de radio dat degene die dit niet hebben zien aankomen het afgelopen jaar waarschijnlijk in de Efteling hebben geleefd.

Bellen blazen
De correctie in financials lijkt veel op het leeglopen van een zogenaamde parabolic bubble (een bubbel in de vorm van een parabool). Dit verschijnsel hebben we in de geschiedenis reeds talloze malen gezien en wordt prachtig beschreven door Tim Wood op de website Financial Sense. Neem bijvoorbeeld de tulpenrally in de 17e eeuw of het koersverloop van de Nasdaq van 1998 tot 2003 of de Nikkei Index eind jaren 80.

Kenmerkend voor dit soort bubbels is dat er altijd wordt gezegd dat het dit keer anders is. Er is dan eens sprake van een fundamentele wijziging in de vraag en aanbodverhoudingen of – kent u deze nog? – door de aanhoudende technologische vooruitgang (lees: opkomst van internet) zal de wereldeconomie sterk blijven groeien zonder gevaar voor inflatie en met een blijvend laag renteniveau (goldilocks scenario).

Prachtige theorieën en op het moment van schrijven geen speld tussen te krijgen. Zo was er recent nog sprake van een ontkoppeling tussen de US en de Emerging Markets met China voorop. De groei in de opkomende landen zou niet of nauwelijks worden beïnvloed door een teruglopende groei in de Verenigde Staten. Vandaar dat de Shanghai stock exchange bijna 70 procent is kwijtgeraakt en de S&P 500 circa 22 procent.

Groen is hot!
Tegelijkertijd met het leeglopen van de bubbel in de financiële sector zien we – en dit is minstens even positief voor de markten – een hele andere bubbel leeglopen, namelijk de olieprijs. Ook deze keer is duidelijk sprake van een fundamentele wijziging in vraag en aanbod. Een nog hogere olieproductie is onmogelijk en de opkomst van China en India heeft geleid tot een blijvend hogere vraag naar olie, dus blijvend hoge olieprijs.

Substitutie is onmogelijk. Misschien gaan we met z’n allen iets te snel voorbij aan het enorme aanpassingsvermogen van de mensheid. Soms lijkt het wel of de hele wereld alleen nog maar bezig is met energie besparing en het verder ontwikkelen van alternatieven energiebronnen. De zoektocht naar de perpetuum mobile gaat voort. Groen is hot!   

Toch kopen
De paniek die we nu zien op de markten, samen met de goedbedoelde adviezen van leken duiden erop dat de bodem nabij of al geweest is. Technisch kun je stellen dat de acceleratie van de trend het einde van de beweging is. Na de paniek is het tijd om weer naar de fundamentals te kijken. De gemiddelde wereldwijde k/w staat net onder de 12, een bijzonder laag niveau dat alleen kortstondig in 1990 werd gezien. Een laatste statistiek die ik wil noemen is dat het dividendrendement circa gelijk is aan het rendement op staatsobligaties. Wanneer het dividend op aandelen gelijk staat aan de risicovrije voet zijn aandelen doorgaans ondergewaardeerd. Dit is in de afgelopen 25 jaar slechts een keer eerder gebeurd, namelijk in maart 2003. U weet wat er sindsdien is gebeurd.

Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel door Prosper van Zanten. De informatie in deze columns is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Prosper van Zanten is Sales Director Benelux van de Britse vermogensbeheerder Threadneedle.