Diversificatie ten onrechte dood verklaard


De marktontwikkelingen van het afgelopen jaar hebben gehakt gemaakt van het begrip risicospreiding. Want in welke beleggingscategorie je ook je geld had zitten, het ging maar één kant op: naar beneden. Is daarmee de diversificatie (ook wel asset allocatie) ten dode opgeschreven?

Voordat ik deze vraag beantwoord, eerst een beetje theorie.

Asset allocatie
Over het onderwerp asset allocatie zijn hele boekwerken geschreven, terwijl het gezegde 'niet alle eieren in één mandje leggen' dezelfde lading dekt. Door je bezittingen te spreiden, vermijd je het risico alles te verliezen door één negatieve gebeurtenis. 

Deze risicodiversificatie is een van de peilers van de beleggingsleer (de Moderne Portefeuille Theorie van Prof Harry Markowitz) en probeert het rendement te maximaliseren bij een gegeven risicoverwachting, dan wel het risico te minimaliseren bij een bepaalde rendementsverwachting.

Door een portefeuille te verdelen over beleggingen met een onderling lage correlatie (samenhang), is volgens de theorie het zogenaamde 'specifieke risico' voor een groot deel weg te diversifiëren.

Hoeveel eieren je zou moeten verdelen over verschillende mandjes is een andere vraag.

Actieve beleggingen
Bij het vaststellen van de juiste asset allocatie wordt getracht een optimale verdeling uit te voeren over meerdere assetklassen (bijvoorbeeld aandelen, obligaties en alternatieven zoals hedge fondsen) binnen een reeks van geografieën, sectoren en stijlen, zodat het effect van één slechte belegging wordt verminderd.

Ook de keuze voor het beleggingsinstrument speelt hierbij een rol, bijvoorbeeld een combinatie van ‘actieve’ beleggingen in individuele aandelen met ETF’s/trackers die een index van staats- of bedrijfsobligaties volgen.

Diversificatie
De belangrijkste vraag is nu echter: werkt diversificatie nog wel?

Immers, afgelopen anderhalf jaar gingen de koersen van bijna alle assetklassen naar beneden, met uitzondering van staatsobligaties. Onderzoek (1) toont aan dat twee factoren deze extreme situatie veroorzaakten: een vlucht naar kwaliteitsinstrumenten en een historisch gezien zeer hoge vraag naar liquiditeit.

Ten eerste heeft er een sterke kapitaalvlucht naar ‘kwaliteit’ plaatsgevonden, waarbij alle risicovolle assetklassen als onaantrekkelijk over één kam werden geschoren en alle kwaliteits-assets als zeer aantrekkelijk.

Liquiditeitsrisico
Ten tweede domineerde de waardering van liquiditeitsrisico de waardering van alle andere systematische risicofactoren. Deze twee fundamentele factoren verklaren de recente negatieve rendementen en correlaties, maar betekenen niet het einde van diversificatie.

De afnemende onzekerheid over de heftigheid en duur van de crisis en de terugkeer van kapitaal naar de markt, leiden ertoe dat er weer grotere waarderingsverschillen ontstaan tussen diverse risicofactoren. De laatste weken zien we dit al gebeuren.

De vraag is dan ook niet of, maar hoe snel diversificatie weer terugkomt. Dus om de vraag te beantwoorden: berichten over de dood van diversificatie zijn schromelijk overdreven.

(1) Bron: Barclays Global Investors – Is Diversification Dead? (maart 2009)

Roel Thijssen is werkzaam voor Barclays Global Investors; hij is Client Director strategische pensioenfonds relaties en hoofd Financiële Instellingen & iShares, Benelux. Hij schrijft deze bijdrage op persoonlijke titel.