Beleggen in olie II


Nu de economische indicatoren weer wat positiever worden, zal de vraag naar grondstoffen naar verwachting toenemen en de prijzen stijgen. Naast aandelen is dit dan ook een aantrekkelijke beleggingscategorie. Echter, beleggen in grondstoffen is fundamenteel anders dan beleggen in aandelen.

De meeste beleggingsproducten zijn gebaseerd op de S&P Goldman Sachs Commodity Index (S&P GSCI). Deze index is voor 60 procent opgebouwd uit energie gerelateerde grondstoffen, zoals olie.

Futures
De beleggingen vinden echter niet fysiek plaats maar door middel van futures. Hierdoor wordt het totale rendement niet alleen bepaald door de prijsontwikkeling, maar door nog twee andere factoren.

Voor een future op een vat olie wordt niet de spotprijs van bijvoorbeeld 50 dollar betaald, maar slechts een fractie. Als borgstelling, de zogenoemde collateral, dient cash te worden aangehouden. Het renteniveau dat hierop wordt ontvangen is dus van belang.

Looptijd
De tweede belangrijke factor is dat de futures voor het aflopen van de looptijd worden verkocht en vervangen door futures die nog een looptijd van ruim een maand hebben.

Liggen de prijzen van de nieuwe futures onder die van de huidige, dan wordt een positief roll rendement ontvangen. De futurecurve is dan in contango (oplopend). Andersom is de futurecurve in backwardation (aflopend) en wordt een negatief roll rendement behaald.

Over de afgelopen 40 jaar bedroeg het jaarlijkse gemiddelde rendement op de S&P GSCI 9,9 procent. Hiervan kwam maar liefst 6,2 procent door de rentevergoeding op de collateral en maar 3,3 procent door de prijsstijging van grondstoffen; 0,3 procent werd gerealiseerd door het maandelijks rollen van de futures.

Futurecurve is contango
Het rollen lijkt over een langere periode niet van belang te zijn maar dat is een misvatting. De futurecurve van olie, de belangrijkste grondstof, is al een tijdje steil in contango. Dat komt door de toestroom van speculanten die feitelijk de olie helemaal niet willen hebben. In de periode 2002-2008 bedroeg het roll rendement maar liefst 7,7 procent negatief per jaar.

Op dit moment is de futurecurve van olie nog steiler in contango. Samen met een lage rentevergoeding op de collateral maakt dat beleggen in grondstoffen in het algemeen, en olie in het bijzonder, minder aantrekkelijk.

De vraag is hoe je hier nu als belegger mee moet omgaan als je verwachting is dat de prijzen van olie en andere grondstoffen zullen gaan stijgen?

Omdat de futurecurve vooral aan de korte kant steil loopt, is het kopen van langer lopende futures en het eerder rollen een oplossing. Mag of kan er niet in futures worden gehandeld dan is het kopen van tracker die het rollen optimaliseert en dus het negatieve effect minimaliseert, een oplossing.
Ook kan worden gewacht tot de curve weer vlak of afloopt, maar dan kan het zijn dat de olieprijs inmiddels al is gestegen en het rendement verspeeld.

Rogier Rake is partner van IBS Vermogensbeheer.