Wie koopt er aandelen


De aankondiging in 2008 van grote economische stimuleringspakketten en reddingsoperaties van banken zorgden voor hoop. Enkele cijfers in december en januari duidden vervolgens op een consolidatie van de economische teruggang.

De aandelenbeurzen pakten deze signalen op en wonnen iets van terrein terug.

Medio februari bleek dit allemaal ijdele hoop. De situatie verergert zich en de bodem is nog niet in zicht. Nieuwe reddingsoperaties voor banken en verzekeraars blijken noodzakelijk en diverse overheden hebben intussen zeer omvangrijke reddingsoperaties opgesteld en toestemming van parlementen gekregen om de recessie te lijf te gaan.

Nederland loopt zoals zo vaak achteraan en is nog aan het nadenken over een reddingsplan.

Consolidatiefase
De vraag is of dit nu voldoende zal zijn om een structurele consolidatiefase in te kunnen gaan. Er bestaan twijfels of de plannen daarvoor voldoende impact hebben. Het Amerikaanse plan bestaat voor een groot deel uit een incidentele verlaging van de inkomstenbelasting.

Een dergelijk douceurtje heeft slechts tijdelijk een kleine opleving van de consumptieve bestedingen tot gevolg en is onvoldoende om het tij te keren. Andere onderdelen van het plan, zoals het investeren in infrastructuur (wegen, onderwijs, elektriciteitsnetwerk) en schone energie (alternatieve bronnen, ‘schone’ kolencentrales), kennen wel een lange termijn karakter.

Hypotheekmarkt
Naast het 787 miljard dollar omvattende plan is er ook 75 miljard dollar uitgetrokken om de hypotheekmarkt te redden. Deze ondersteuning is noodzakelijk omdat het aantal beslagleggingen op huizen schrikbarend stijgt. Gemiddeld vindt er in de VS op 1 procent van de huizen een beslaglegging plaats per jaar.

In 2008 is dat verdrievoudigd zoals uit de grafiek naar voren komt. Op dit moment zitten 9 miljoen huishoudens in de gevarenzone van een beslaglegging.

Het plan van Obama voor deze groep huiseigenaren is tweeledig. Voor de groep huiseigenaren voor wie de hypotheeklasten te zwaar drukken op hun inkomen, betaalt de overheid de komende vijf jaren een deel van de rentelasten aan de hypotheekverstrekkers. Hierdoor kan de hypotheeknemer aan zijn verplichting blijven voldoen.

Herfinancierng hoofdsom
De tweede manier is herfinanciering van de schuld waarbij de hoofdsom wordt verlaagd. Voor een deel van de eigenaren is namelijk door de waardedaling van hun huis de schuld hoger dan de waarde van het huis.

De prikkel om dan rente en aflossing te (blijven) betalen ontbreekt hierdoor. Door te herfinancieren is deze belangrijke voorwaarde hersteld en zullen zij aan hun verplichtingen blijven voldoen.

Ondanks deze enorme reddingsoperaties dalen beurzen verder. Kopers van aandelen zijn er weinig en er zijn toch steeds enkele beleggers die op dit niveau van hun aandelen afwillen. Dit beperkte aanbod zorgt in tijden van dunne handel voor flinke koersdalingen. Maar wanneer zal de vraag weer aantrekken en vanuit welke hoek moeten we die verwachten?

De pensioenfondsen voorlopig niet. Deze zijn druk bezig met hun herstelplannen. Hierbij past geen verhoging van het aandelengewicht. Rebalancen hebben ze ook overboord gegooid dus ook dat zorgt niet voor vraag.

Particulieren op de blaren
In de particuliere hoek zitten veel mensen op de blaren en vinden het klimaat te onzeker om nu in te stappen. Ook vermogensbeheerders en private banks zijn voorzichtig geworden. Als je in dit klimaat wilt instappen voor je cliënten moet je wel heel zeker zijn van je analyses.

 Kortom vraag zal op de korte termijn vooral moeten komen vanuit intra-day handelaren en wellicht wat hedgefunds. Echter hun horizon is veelal kort wat niet zorgt voor een fundamentele vraag naar aandelen. Alleen een opeenvolging van meevallende economische cijfers zal beleggers positiever kunnen stemmen. Een meevallend ISM cijfer is voorlopig niet voldoende.

Rogier Rake is partner van IBS Vermogensbeheer en mede-auteur van het boektje 'Trackers, een nieuwe dimensie in beleggen'. Wilt u meer informatie of het boekje downloaden of bestellen dan kan dat via www.ibs-vermogensbeheer.nl