Het 5 gangen kerstmenu van de AFM


Vliegen de pepernoten, adventskalenders en kerstkransjes u al weer om de oren? Nee, het aanmeten van een gezonde levensstijl wordt u aan het einde van het jaar niet makkelijk gemaakt. Gelukkig helpt het Voedingscentrum ons daar een handje bij, en wel met de 'Schijf van Vijf'. De AFM introduceerde vorig jaar iets vergelijkbaars voor de financiële sector.

In 2019 verscheen namelijk voor de eerste keer Trendzicht. In Trendzicht 2020 signaleert de AFM de volgende vijf smaken: digitalisering van de financiële sector, macro-economische ontwikkelingen, veranderingen in Europese regelgeving, politieke ontwikkelingen en de overgang naar een duurzame economie en samenleving.

Digitale ervaring

De aandacht voor digitalisering in het financiële toezicht blijft toenemen. Het aanschaffen van een financieel product is in toenemende mate een digitale ervaring. In beginsel verbetert dit de financiële dienstverlening. Het wordt makkelijker om een financieel product af te sluiten en de dienstverlening wordt persoonlijker.

Er ontstaan ook risico's, zo waarschuwt de AFM. Waar het consumenten vroeger veel tijd en moeite kostte een financieel product aan te schaffen, wordt vandaag de dag een breed scala aan financiële producten in no time thuisbezorgd. Dit kan leiden tot niet-passende producten voor consumenten. Het gaat met name om producten uit de meer exotische keukens die zich aan de randen van de gereguleerde financiële sector begeven, zoals crypto's en binaire opties.

Risico op overeating

De rente staat nog altijd op een historisch laag niveau. De daaraan verbonden risico's blijven actueel voor de financiële sector. Zo reduceert de lage rente in beginsel de rentemarges, en daarmee de winstgevendheid, van banken. Pensioenfondsen en levensverzekeraars krijgen te maken met een hogere waardering van hun toekomstige verplichtingen. Nu deze toename niet volledig gedekt lijkt te kunnen worden door beleggingsresultaten, leidt dit tot een flinke hap uit de winstgevendheid van pensioenfondsen en levensverzekeraars.

De lage rente kan volgens de AFM ook negatieve gevolgen hebben in de vorm van groeiende risico's op overkreditering en een onevenwichtige zoektocht naar rendement. Het risico op overeating door consumenten ligt op de loer. Geniet, maar eet met mate dus.

Veranderingen in Europese regelgeving

Veel nieuwe en voor de financiële sector impactvolle regelgeving staat op het menu van 2020. Nederland wil samen met Duitsland en Frankrijk een nieuwe impuls geven aan de kapitaalmarktenunie en op nationaal niveau speelt de discussie over de herziening van het pensioenstelsel. Verder wordt op dit moment gewerkt aan een verordening over CCPs waarin herstel en afwikkeling worden geregeld.

Een van de grote trajecten is de IBOR-transitie; de overgang naar alternatieve referentierentes. De meest gebruikte rentebenchmarks in de eurozone, EONIA en EURIBOR, worden aangepast of vervangen om te voldoen aan de Europese Benchmarkverordening. Naar schatting 150.000 miljard euro financiële overeenkomsten verwijzen nog naar EONIA of EURIBOR. Deze overeenkomsten moeten worden aangepast. De AFM verwacht in dit kader dat financiële instellingen hun eigen boontjes doppen. Zij moeten zich dus tijdig en grondig voorbereiden op deze transitie.

Politieke onzekerheid

Een grote bron van onzekerheid op de financiële markten blijft de Brexit. Buiten Europa zijn met name de oplaaiende handelsspanningen tussen de VS en China een bron van verhoogde politieke onzekerheid, wat leidt tot blijvende gevoeligheid van de kapitaalmarkten voor een omslag in sentiment.

Wat de boer niet kent...

Tot slot merkt de AFM op dat de vraag naar, en het aanbod van duurzame investeringen een sterke groei doormaken. Duurzaamheid wordt een integraal onderdeel van het toezicht. De AFM benadrukt het belang van de beschikbaarheid en kwaliteit van informatie in de gehele keten van duurzame financieringen, mede om risico's als greenwashing tegen te gaan. Volop aan de groentes en fruit dus, maar alleen wanneer bekend is van welke boer zij precies afkomstig zijn.

Al met al is Trendzicht zware kost zo vlak voor de feestdagen. Een gezond leef- en eetpatroon is niet enkel essentieel voor ons, maar ook voor financiële instellingen. De AFM zal daar in 2020 op toezien.

Senna Leentjens is advocaat bij Stibbe en lid van Stibbe’s Investment Management Groep.