De 'non-performing' euro


Hoe komt het dat het Italiaanse, Portugese en Spaanse bankwezen zo leden en lijden onder ‘non performing loans’ (NPL’s)? In de noordelijke landen betaalt men toch meestal wel gewoon haar bankschuld terug? Kan men dat in het zuiden dan ook niet gewoon doen? Nee, dat gaat niet.

Vroeger ging dat wel: als de Duitsers je weer eens op een flinke productiviteits-achterstand hadden gezet en je bedrijf in problemen dreigde te komen, dan belde je met z’n allen naar Rome. Die liet de lire dan een eindje zakken en zo kwam je export en je productie weer op gang. Dankzij de duurdere D-mark kreeg je omzet in lires gemeten een boost: jouw lonen en prijzen stegen net zo hard mee, maar gelukkig luidde je schuld in een vast, nominaal aantal lires: die was dus altijd gemakkelijk af te lossen.

Dat feest, die depreciatie, die is al 16 jaar voorbij. Al die tijd moet er knalhard in euro’s geconcurreerd worden met die onoverwinnelijke Duitsers en de rest van die noorderlingen. Die ‘s zomers gewoon doorwerken, terwijl het bij jou in Italië en de rest van Zuid-Europa niet te harden is van de hitte. En het bedrijfsmatig ook wat minder soepel en innovatief verloopt dan je zou hopen. Die exportmarkt ging steeds verder verloren, van loon- en prijsstijgingen is al heel lang geen sprake meer. En die bankschuld? Tja, die luidt al die tijd in keiharde euro’s, geen ontkomen aan. Natuurlijk is er al hard gesaneerd in het personeelsbestand en die stijgende werkloosheid heeft het probleem van de bankschulden niet minder gemaakt, integendeel. Zo zijn NPL’s ook voor particulieren en voor banken in het zuiden een bron van zorg.

Natuurlijk is de euro onhoudbaar

Vele partijen, politieke inmiddels ook, zouden graag uit de euro stappen, om het oude spelletje van devalueren en infleren weer te hervatten. Maar dat zou het exportsucces van de noordelijke landen flink in de war sturen….en tot een enorme afboeking leiden op de balans van de ECB. Wist u dat het Nederlandse overschot op de lopende rekening inmiddels een belachelijke 10 procent bedraagt?

Natuurlijk is de euro onhoudbaar, maar wie neemt de politieke verantwoordelijkheid voor het ontmantelen van dit Europese ‘integratie’project? Niemand natuurlijk en dus krijgt Italië tijdelijk een uitzondering en mag het zonder bail-in haar failliete banksector redden. Gewoon via de uitgifte van staatsobligaties, die vervolgens door ons allen via de ECB worden opgekocht….. Stel je voor zeg, dat er particulieren zouden zijn, die daaraan mee zouden moeten betalen. Dan zouden die de volgende keer wel eens populistisch rechts kunnen gaan stemmen. Nee, daar hebben andere landen, Nederland incluis, sowieso geen last van….(!). Bij ons zit het geld vooral bij de pensioenfondsen: tja, dat zijn alle particulieren bij elkaar, die collectief in het zand bijten. In Italië zijn er bijna geen pensioenfondsen, daar zit het spaargeld bij privé-personen, maar die mogen natuurlijk individueel geen geld verliezen.

Overleeft de euro-droom 2017?

En zo strompelt de euro verder, op weg naar het einde, dat onmogelijk te timen valt. We zeggen nu, dat dit Italiaanse reddingsdrama geen precedent mag zijn voor het volgende slachtoffer, maar hoe ga je dat precies uitleggen, laat staan voorkomen? We willen nog geen Europees deposito garantiestelsel, maar ondertussen is de ECB in haar uppie al een heel eind op weg. Nu zijn er nog 2 mogelijkheden over: of we accepteren euro-bonds en betalen elkaars schulden onbeperkt af, al lijkt dat politiek ondenkbaar in het noorden. Of we stoppen met dit eindeloos vullen van gaten in het zuiden en splitsen de zaak in noord en zuid. Daar zet ik voorlopig mijn geld op, al kan het voortmodderen, zeker met de Duitsers erbij, nog langer duren dan je aanvankelijk zou denken.

De nationaal-populistische partijen kunnen hierbij echter als katalysator optreden: hoe succesvoller Wilders, Le Pen, de Liga Nord en vooral de AfD in Duitsland zullen zijn, hoe sneller de euro-droom aan diggelen zal worden geschoten. Uiteindelijk is het de lokale werkloze in het zuiden en de ontevreden, populistische middengroep in het noorden, die de euro zal doen sneuvelen. Hopelijk gewoon democratisch, via het stemhokje, dat weer wel. Om een “non-performing currency” af te serveren. Die er in deze vorm ook nooit had mogen komen.

Wouter Weijand is Chief Investment Officer bij het family office Providence Capital.