Analyse: May & Trump hangen als donderwolk boven markt


Slechts een halve week was nodig om de geloofwaardigheid van Theresa May en Donald Trump als roergangers van het angelsaksische marktkapitalisme te torpederen. Het is een politieke ontmaskering die de trigger kan zijn voor chaos op de markten.
Premier Theresa May en president Donald Trump

Donald Trump werd vorige week door de mangel gehaald bij een hoorzitting in het Congres van de door hem ontslagen Jim Comey. De voormalige FBI-topman noemde de president bij zijn verhoor een leugenaar.

Of dat klopt, is onduidelijk; zeker is wel dat één van de twee liegt over het privégesprek tussen beide mannen in de Oval Office van het Witte Huis. De publieke opinie houdt het erop dat Trump de leugenaar is, wat op zich al een veeg teken is voor een president die amper 150 dagen in functie is.

In dezelfde week vond ook het demasqué plaats van Theresa May. Zij had vervroegde parlementsverkiezingen uitgeschreven in de verwachting dat zij deze zou winnen en dat zij daarmee haar positie in de partij, het land en in de onderhandelingen met de Europese Unie over Brexit zou versterken.

Het tegendeel was het geval: de Conservatieven verloren de meerderheid in het parlement en May ging vóór haar ambtswoning in Downingstreet niet op de smadelijke nederlaag of de kritiek in. Zij verklaarde victoriaans-ijzig dat ze bij de koningin was geweest en weer 'aan de slag ging'.

Om de macht te behouden, is ze bereid een coalitie te vormen met de door Ierse terroristen opgerichte UDP-partij. Dit zorgde onmiddellijk voor diepe voren in het toch al tussen protestanten en katholieken verdeelde Ierland. Omwille van het behoud van de persoonlijke macht riskeert May mogelijk het brengen van het zoenoffer van een imploderend Brits koninkrijk.

Trump en May zijn look-a-likes

Donald Trump en Theresa May lijken veel meer op elkaar dan je op het eerste gezicht zou denken. Beiden verbinden niet, maar splijten samenlevingen, ze werken niet eendrachtig samen met hun kabinet en partijgenoten, maar trekken zich terug in een kleine kring van getrouwen; kabinet, partij en parlement zien zij eerder een last dan een lust.

Trump werd deze week op het Fund Forum in Berlijn door voormalig Bush-adviseur Pippa Malmgren al de 'Uber van de politiek' genoemd; geen manieren, maar belangrijker nog: hij is iemand die achter de chaos dogmatisch en stuurs een agenda uitvoert van ongekende politieke en institutionele disruptie, zei ze.

Zowel Trump als May morrelt aan het sociaal contract tussen staat en volk. Ze staan een afbraak van de verzorgingsstaat voor. En zoals Trump handelsakkoorden opblaast, zo werkt May aan een 'harde Brexit', met de toevoeging dat zij 'liever geen akkoord heeft dan een slecht akkoord' met Brussel.

FT-columnist Martin Wolf waarschuwt dat Groot-Brittannië met haar 'slaapwandelend' op het ravijn afloopt. Met Donald Trump die wereldwijd door de porseleinkast van moeilijk opgebouwde relaties en veiligheidsnetwerken loopt, is dat feitelijk niet anders.

Adieu erfenis van Reagan en Thatcher

Trump en May hebben het marktkapitalisme, dat pakweg dertig jaar geleden door hun illustere voorgangers Ronald Reagan en Margaret Thatcher als gezamenlijke ideologie werd omarmd en de wereld veroverde, losgelaten.

Trump en May zijn niet conservatief, ze zijn reactionair. Ze geloven nauwelijks nog in de markt of de (vrij)handel. Ze geloven niet in globalisering of in samenwerking. 'De wereld is geen gemeenschap, maar een arena,' verklaarde Trump veelzeggend bij de opzegging van het Klimaatakkoord van Parijs.

De bewust opgezochte tegenstellingen, horen bij grote ontwrichtende perioden, zoals het einde van de globalisering eind negentiende eeuw er één was, die culmineerde in twee wereldoorlogen. En het hoort ook bij onze tijd die steeds meer op een breukvlak lijkt van oud en het onbekende nieuw.

Het is een beleid dat tot toenemende binnenlandse en internationale conflicten leidt en soms ook maakt dat democratieën dictaturen worden en in oorlogen uitmonden, stelt de Amerikaanse hedgefondsmanager Ray Dalio.

Trend naar conflictueus leiderschap

'De trend naar een conflictueuze vorm van leiderschap leidt tot disfunctionaliteit, die op zijn beurt weer voor grotere conflicten zorgt,' schrijft Dalio. Hij voegt eraan toe: de recente 'ontwikkelingen dragen het risico in zich van politieke conflicten die de effectiviteit van de regeringen van beide landen ernstig kunnen schaden.'

De bewijzen daarvan liggen inmiddels ruimschoots op tafel. Hoofdonderhandelaar Michel Barnier van de EU stelt dat de Britse regering zo snel mogelijk aan de Brexit-onderhandelingen moet beginnen, omdat extra vertraging een bron van instabiliteit is. En in Washington is het zoemende geluid van 'impeachment' steeds luider te horen.

Zijn zij 'onze' zwarte zwanen?

Onderwijl leven de markten in hun bolvormige universum. Erkend wordt dat de waarderingen aan de hoge kant zijn, vooral in de VS, maar daar wordt tegen ingebracht dat de bedrijfswinsten zo goed zijn. Dat dit al het achtste jaar op rij is van stijgende koersen en dat de investment clock van economische cycli over tijd is, stemt beleggers vooralsnog niet onzeker.

Het zou echter zo maar kunnen dat Donald Trump en Theresa May 'onze' zwarte zwanen zijn, die een vlucht vooruit maken en eerdaags volkomen onverwacht neerstrijken in de nog spiegelgladde, wereldwijde vijver van historisch lage volatiliteit.

Meer geopolitieke analyses en de gevolgen voor beleggingen:

Hoofdredacteur Cees van Lotringen schrijft op Fondsnieuws tweewekelijks een analyse over geopolitiek en de invloed op financiële markten en beleggingscategorieën.