Ex-topman AFM: Toezicht moet juist idealistisch zijn


Theodor Kockelkoren

Ook rondom de invoering van het provisieverbod voor beleggingsadvisering is dit volgens hem al in een vroeg stadium gebeurd. De tot standkoming van dit verbod is een schoolvoorbeeld van proactieve toezicht. 'Hier hoort bij dat je zelf soms ook risico moet nemen', zegt Kockekoren. In de aanloop naar het verbod voelde het volgens hem soms 'of we met 80 kilometer per uur op een muur af reden'.
 
Het was toen 2012 en de AFM legde de passage uit Mifid I dat provisies niet in het belang van de klant kunnen zijn, zo uit dat partijen óf moesten kunnen aantonen dat de provisie de dienst te goede kwam of er helemaal mee moesten stoppen. 'Geen andere toezichthouder interpreteerde deze passage uit de richtlijn op deze manier. Het dreigde een confrontatie met de industrie te worden.'

Herenakkoord 

Dat de zes grootste banken uiteindelijk met de toezichthouder een herenakkoord sloten over het stoppen met provisies omschrijft Kockelkoren als 'echt visionair'. 'We zijn vervolgens samen naar de minister van Financiën gegaan om te vragen het akkoord met wetgeving te ondersteunen', zegt hij. 'Ze hadden in Den Haag nog nooit meegemaakt dat banken en de toezichthouder samen om wetgeving kwamen vragen.'
 
Pas in Mifid II is expliciet een provisieverbod voor beleggingsdienstverlening aan particulieren opgenomen, zij het geen volledig verbod. Anders dan in Nederland, geldt het Europese verbod dat in 2018 ingaat, niet voor execution only-dienstverlening.

'Een dom compromis', vindt Kockelkoren. 'Zo lijkt execution only-dienstverlening goedkoper, dus stimuleer je mensen geen advies in te winnen, maar het zelf maar uit te zoeken, met alle gevolgen van dien.'   
 
Wat in Nederland nog rest, is een provisieverbod voor verzekeringsfondsen. 'Sommigen hopen misschien dat de markt van verzekeringsfondsen als gevolg van de woekerpolisaffaire vanzelf doodbloedt', zegt Kockelkoren. Zelf vindt hij dit deel van de markt echter te belangrijk om niet te fiksen. 

Misstanden bij DSB Bank 

Overigens was de aanpak van de AFM niet altijd succesvol. Terugkijkend vindt Kockelkoren dat de AFM sneller en harder had moeten handelen op de misstanden bij DSB Bank.
 
Gevraagd naar wat er nu in het bijzonder nog aandacht verdiend, noemt Kockelkoren de cultuurverandering bij banken. 'De AFM heeft sinds de kredietcrisis erg gehamerd op het centraal stellen van de klant. De vraag is echter of banken hiermee aan de slag zijn omdat ze het ook echt willen of omdat ze het moeten.'

Er zijn zeker instrumenten om dit te meten, denkt de voormalig AFM-bestuurder. Zelf zal hij dit echter niet meer gaan doen. Of misschien wel? Kockelkoren gaat per 1 september aan de slag als partner bij McKinsey. Zijn aandachtsgebieden: energie, zorg én banken.