Ortec Finance: klimaatverandering brengt aandelenschok


Klimaatverandering zal een grote impact hebben op toekomstige economische groei en daardoor ook op de performance van beleggingscategorieën en sectoren. Om deze impact in kaart te brengen, heeft Ortec Finance samen met het Britse instituut voor actuarissen een case studie uitgevoerd.
Willemijn Verdegaal, Ortec Finance

Dat schrijft Willemijn Verdergaal van Ortec Finance. Het is de eerste bijdrage van deze nieuwe kennispartner van Fondsnieuws. Namens Ortec Finance zal iedere maand telkens een andere expert een bijdrage leveren. 

Verdergaal: De case onderzoekt wat de verwachte lange-termijn economische en financiële consequenties zijn indien we een model toepassen waarin kennis uit de klimaatwetenschap wordt vertaald naar economieën en financiële markten. Er worden drie klimaatscenario’s onderzocht:
-    Een ordentelijke transitie naar het halen van de Parijs klimaatdoelstellingen;
-    Een wanordelijke transitie naar de Parijs klimaatdoelstellingen;
-    Een mislukte transitie waardoor de wereld uitkomt op gemiddeld 4 graden opwarming tegen het einde van deze eeuw.

Een belangrijke bevinding is dat vooral de fysieke effecten van klimaatverandering fors zijn. Denk hier aan een sterk afnemende landbouw- en arbeidsproductiviteit als gevolg van hogere temperaturen en extreme weersomstandigheden. De onderstaande grafiek geeft de impact van klimaatverandering en de eventuele transitie op het Bruto Binnenlands Product (bbp) weer als een percentage van de het verwachte bbp zonder rekening te houden met klimaatverandering.

Figuur 1: Klimaat-aangepaste BBP in het VK en de  Wereld (Verwachte procentuele afwijking van het reële BBP niveau in het klimaat ongeïnformeerde basis pad).

In het Verenigd Koninkrijk zijn de initiële gevolgen voor het bbp in het Parijs pad nog beperkt, maar over een langere horizon tikt het cumulatieve effect toch aan. Het onderzoek komt uit op een 11,5 procent lager bbp in 2100 (oftewel gemiddeld een 0,15 procentpunt lagere jaarlijkse groei). Bij een mislukte transitie lopen de negatieve consequenties van de toenemende fysieke effecten hard op. Al in 2040 hebben de fysieke effecten van klimaatverandering een materiële invloed en tegen het einde van de eeuw is het verwachte bbp liefst 60 procent lager dan als er geen sprake was van klimaatverandering.

Op wereldniveau is het beeld grotendeels hetzelfde, maar door een hogere gevoeligheid voor de fysieke gevolgen van klimaatverandering is de impact iets groter. Het beeld van Nederland is vergelijkbaar met dat van het VK, los van de gevoeligheid voor stormen en overstromingsrisico’s. De getoonde consequenties van klimaatverandering zijn waarschijnlijk nog onderschattingen, omdat de gevolgen van een hogere kans op ziekte, migratie, extreme calamiteiten en geopolitieke conflicten niet zijn meegenomen terwijl we weten dat klimaatverandering een forse versterker is van deze risico’s.  

Als we deze cijfers doorvertalen naar financiële markten dan zien we verschillende effecten op zowel korte als lange termijn. Figuur 2 geeft de effecten op aandelen weer. 

Figuur 2: Verwachte waarde ontwikkeling wereldwijde aandelenportefeuille rekening houdend met klimaat-gerelateerde toekomstige fysieke en transitie risico’s ten opzichte van de verwachte waarde ontwikkeling in het klimaat ongeïnformeerde basispad

Figuur 2 toont de potentiële korte-termijn schok bij een wanordelijke transitie. De schok wordt veroorzaakt doordat de markt in één keer de aandelenkoersen corrigeert voor de gevolgen van de transitie naar een Parijs-pad. De impact wordt versterkt doordat de sterke prijscorrectie ook leidt tot negatief marktsentiment, wat weer leidt tot een overreactie.  Het model geeft aan dat: 
•    In het twee jaar waarin de prijscorrectie plaatsvindt in combinatie met het negatieve marktsentiment, het gemiddelde rendement op aandelen 18 procentpunt lager is dan het basis pad. Dit verlies wordt in de daaropvolgende twee jaar wel weer enigszins goed gemaakt. 
Figuur 2 geeft ook de effecten op de langere termijn weer:

•    In de Parijs paden is de impact op verwacht cumulatief rendement materieel beperkt met respectievelijke dalingen van 15 en 25 procent in 2060 (gelijk aan een 0,4 procent respectievelijk 0,7 procent lager verwacht jaarlijks rendement). 

•    In het geval van een mislukte transitie is het verwachte cumulatieve rendement in 2060 50 procent lager als gevolg van de toenemende fysieke effecten van klimaatverandering. De fysieke effecten van klimaatverandering veroorzaken dus een rendementsverlaging op aandelen van meer dan 2 procent per jaar over de komende 40 jaar. 

Daarbij komt dat, na 2060 de verwachte fysieke gevolgen van klimaatverandering op het BBP bij een mislukte transitie groter zijn dan de ‘normale’ verwachte bbp groei. Dit leidt tot een nominale afname in BBP. De kwantitatieve projecties van het model gaan niet verder dan 2060 omdat de relatie tussen een dergelijk forse en structurele afname van het bbp en financiële markten op dit moment niet op een betrouwbare manier gemodelleerd kunnen worden.  

Significante implicaties 

Het model toont aan dat klimaatverandering significante implicaties heeft voor de strategie van vermogensbeheerders op zowel de korte als de lange termijn. Klimaatverandering wordt niet gevangen in modellen die zich alleen baseren op historische gegevens. Pensioenfondsen, banken en verzekeraars moeten rekening houden met de gevolgen van klimaatverandering als ze hun klanten en deelnemers informeren over de producten en diensten die zij in de markt zetten. De ontwikkelingen hebben impact op de financiële planning en keuzes die consumenten maken.

Ook beleidsmakers moeten zich bewust zijn van deze bevindingen. Wat is de impact van een mislukte transitie op onze economie? Wat zijn de implicaties voor de pensioenopbouw van de huidige werkende generatie en jongeren? Moet de financiële impact van klimaatverandering niet een prominente rol spelen in de huidige discussies over het pensioenstelstel?

Zouden er, met oog op de fysieke effecten van klimaatverandering die zelfs in een twee graden pad onvermijdelijk zijn, juist niet meer buffers voor de toekomst moeten worden ingebouwd in plaats van minder? Welvaart, vermogensopbouw en klimaatverandering zijn innig verbonden intergenerationele verdelingsvraagstukken die in samenhang moeten worden bezien. 

Natuurlijk betreft het hier de uitkomsten van slechts één model in een snel onderzoeksgebied dat zich snel ontwikkeld. In de komende jaren zullen de modellen en technieken zich naar verwachting verder verbeteren en zal er steeds meer consensus in de markt gaan ontstaan over de optimale aanpak. Echter, de richting van de risico’s is duidelijk en de urgentie van de klimaatcrisis in nijpend. Als maatschappij is vol inzetten op een Parijs-pad de enige ‘no regret’ beslissing. 

Willemijn Verdegaal is co-head Climate & ESG solutions bij Ortec Finance, een wereldwijde leverancier van technologie en oplossingen voor het nemen van investeringsbeslissingen. Ortec Finance is één van de kennispartners van Fondsnieuws en zal maandelijks een bijdrage schrijven over uiteenlopende thema's.