Podcast: 'digitale wereld is een wetteloze wereld'


'De pandemie zorgt voor een versnelling in de digitalisering, waarbij als het ware de digitale wereld als een laag over de klassieke, fysieke wereld wordt gelegd. Dat geeft kortsluiting, op velerlei terrein.'
Peter Hagedoorn

Dat zegt Peter Hagedoorn, voormalig chief information officer bij beursgenoteerde bedrijven, natuurkundige en schrijver van het boek 'De vloeibare samenleving'. Volgens hem is er veel meer governance op wereld- en sectoraal niveau nodig, om te voorkomen dat de digitale wereld een chaos wordt, en daarmee ook de fysieke wereld. 

In het kader van de podcast-serie 'This Time is Really Different', vertelt Hagedoorn in een gesprek met Fondsnieuws-hoofdredacteur Cees van Lotringen dat de democratie gebaseerd is op een fysieke wereld, zoals die ten tijde van de Industriële Revolutie is ontstaan, waarin de bakker zijn brood bakte en de handelaar zijn handel dreef.

Dat was een klassieke democratie, met een klassieke natiestaat, maar er is geen alternatief van checks & balances voor de digitale samenleving ontstaan, aldus Hagedoorn. Hij denkt dan bij voorbeeld aan de bescherming van data van burgers die op platforms actief zijn. 

 

Volgens hem zijn andere besturingsmechanismen nodig, maar politici willen daar niet aan. Ze zitten opgesloten in het paradigma van de natiestaat. Daardoor denken zij niet na over de grenzeloze digitale wereld, die ook een wetteloze wereld is. Hij denkt dan aan cybercriminelen, aan overheden die hun burgers tot in de huiskamer controleren en bedrijven die data van gebruikers opslaan en doorverkopen. 

Pleidooi voor sectorale aanpak

Hagedoorn pleit voor een veel meer sectorale aanpak op mondiaal niveau, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) daar een voorbeeld van is. Maar je ziet het volgens hem ook al met succes toegepast in van oudsher wereldwijde opererende sectoren als de lucht- en zeevaart. Naar analogie van die voorbeelden, vindt Hagedoorn dat meer internationale samenwerking en afstemming nodig is om de digitale wereld beheersbaar te maken. 

Volgens Hagedoorn is dat ook nodig, omdat digitalisering, maar ook de nieuwe technologieën van learning machines, kunstmatige intelligentie en cyborgs (koppeling van mens en machine), tot verdere kans- en inkomensongelijkheid kunnen leiden. Hij ziet in het kader van die vergaande technologische ontwikkelingen ook de autonomie van de mens bedreigd. 

Mondiale identiteit jongeren

'Je ziet nu al dat de rijken zich ook digitaal het meest verrijken', zegt Hagedoorn. Hij voegt daar aan toe dat ze dat ook kunnen doen op het gebied van andere technologieën, zoals bij voorbeeld biotechnologie. Daarbij plaatst hij wel een kanttekening. 'Want waarom zou je bij voorbeeld je hersenpan niet mogen vertienvoudigen? Dat kan ten kwade, maar ook ten goede', zegt hij. Hagedoorn geeft toe dat om het een positieve, inclusieve ontwikkeling te laten zijn het dient te beginnen met vertrouwen tussen de bevolking en haar leiders. 

Positief is Hagedoorn over het feit dat er een mondiale identiteit aan het ontstaan is bij jongeren, zoals onderstreept wordt door de wereldwijde demonstraties voor het aanpakken van de klimaatproblemen en anti-racisme betogingen, zoals 'Black lives matter'. 

Paradigmawisseling 

We zitten in een paradigmawisseling, voegt de voormalige chief information officer van Raet en Hagemeyer eraan toe, waarin de mensheid aan het vergeestelijken is. 'Vroeger deden we vooral fysieke arbeid, nu klapt dat om en doen steeds meer mensen denkarbeid, het grootste deel van de dag.' 

Die transitie leidt in potentie tot een onderklasse van honderden miljoenen mensen in de wereld die die kansen en de mogelijkheden niet krijgen. Het gevolg is dat een deel van die 'kansloze mensen' op drift slaat en die kansen proactief opzoekt.

'We weten niet goed hoe we hen zin in hun bestaan kunenn geven. Dat is een moeilijke puzzel. Het is onvermijdelijk dat we naar een meer egalitaire wereld moeten groeien', zegt de auteur van het boek 'De vloeibare samenleving, hoe digitalisering en globalisering de wereld veranderen' (2017). 

Eerdere gesprekken

Eerdere gesprekken in het kader van de podcast-serie "This Time is Really Different" waren met Jaap van DuijnLars DijkstraBart le BlancEdin MujagicGerard MoermanLex HoogduinLeen MeijaardWilse GravelandBernard ter Haar en Jurrien Timmer. Ook te beluisteren via Spotify en Apple Podcast.