Podcast Jaap van Duijn: '2020 lijkt veel op 1929'


Het jaar 2020 is een sleuteljaar: er komt een recessie aan, die verergerd wordt door een omslagpunt in de zogenoemde Kondratieff-cyclus die gepaard gaat met een neergaande fase in de economie die tot wel twintig jaar kan duren.
Jaap van Duijn

Dat zegt Jaap van Duijn, de eminence grise van de beleggingswereld, waarin hij beleggingsstrateeg en bestuurslid van Robeco is geweest en hoogleraar beleggingsleer. Hij heeft altijd een diepgaande interesse gehad in trends en cycli, waarover hij in 2008 een gelijknamig boek publiceerde.

Op uitnodiging van Fondsnieuws trapt van Duijn af in de podcast-serie This Time is Really Different, over de overeenkomsten, de verschillen en de gevolgen van de crises van 2008 en 2020. 

Hij duidt de Kondratieff-cyclus, genoemd naar de Russische econoom Nicolai Kondratieff, die stelde dat in de economie sprake is van lange golfbewegingen van ongeveer 45 tot 60 jaar. We zijn volgens van Duijn met ingang van 2020 beland in de neergaande fase van de vijfde Kondratieff-golf, die van de digitalisering, die startte rond 1992.

Eerdere lange golven waren die van de industriele revolutie (begonnen omstreeks 1782), de opkomst van de stoommachine (rond 1845), daarna kwam die van de electriciteit (1892) en die van de chemie (1948).

Van Duijn verklaarde in zijn boek van 2008 dat hij het omslagpunt in 2018 verwachtte. Dat we nog wat respijt hebben gekregen, wijdt hij aan het centrale bankbeleid van de 'dwaze ECB-president Draghi'. Hierdoor werd langdurig geld in de markten gepompt, zonder dat dat de economie echt ten goede kwam. Daarmee werd de ECB van de oplossing het probleem. Tegelijkertijd wijst hij erop dat in 2018 de groei van de wereldeconomie al ernstig vertraagde. Nu komt er dan door een endogene factor (het coronavirus) een hevige recessie op ons af. Maar volgens van Duijn was die economische terugval sowieso "over time". 

Vergelijking met 1929

De econoom waarschuwt in het gesprek met Fondsnieuws-hoofdredacteur Cees van Lotringen dat het omslagpunt van de derde lange Kondratieff-golf - die van electriciteit - in 1929 kwam en dat die in dat jaar gepaard ging met een zware beurskrach op Wall Street. 

Is dat risico er nu weer? Ja, zeker, zegt van Duijn stellig. '2020 is een omslagjaar, omdat de lange golf omslaat in een neerwaartse beweging. Maar tegelijkertijd gaan we ook een periode tegemoet waarin een recessie al omvermijdelijk was. Kortom, we krijgen we het voor de kiezen. Dit gaat een aantal jaren duren.' 

Van Duijn vervolgt met te zeggen dat we in een contractiemodus komen. Daarin wordt een grote daling gevolgd door een tijdelijk herstel. 'Interessant is de psychologie hiervan. We staan net aan het begin van die omslag en je ziet dat veel klanten zich bij de bank melden, omdat ze denken dat er een aankoopmoment is.' Ten onrechte, waarschuwt hij.

'Ik leg iedere avond de grafiek van de S&P 500 over de Dow Jones index van 1929 heen. As je de S&P 500 dan door tien deelt, dan krijg je de Dow Jones van toen. Het patroon lijkt als twee druppels water op elkaar', aldus de voormalige Robeco-strateeg. 

'Capitulatie is nog lang niet in zicht'

Iedereen denkt volgens van Duijn dat we nu, na de correctie van maart, al weer in herstel zitten, 'maar ook in 1929 zag je dat een grote daling werd gevolgd door tussentijds herstel. Maar het ergste komt pas aan het einde. De capitulatie is nog lang niet in zicht, op geen stukken na.' 

Hij wijst erop dat mensen nu denken dat er sprake is van duurzaam koersherstel. 'Ze zeggen: mooi, het herstel is er weer. Maar als de historie iets uitwijst, dan is dat niet het geval.' Gewone recessies duren volgens hem de laatste twee decennia al drie jaar en daar zal in de huidige periode geen uitzondering op zijn. 

Wat brengt de 6e Kondratieff-golf?

Hij zegt niet te weten wat de innovatie zal zijn die de zesde Kondratieff-golf in beweging zet, maar dat het nog enige tijd duurt voordat het zo ver is, staat volgens van Duijn buiten kijf. Hij ziet in zo'n overgangsfase vooralsnog niet veel aantrekkelijke beleggingsmogelijkheden, anders dan voor beleggers 'die ritjes maken'. Zelf heeft hij afgelopen najaar exposure naar goud genomen. Verder moet het accent volgens hem op kapitaalbehoud liggen. 

Allianz Global Investors kondigde al in 2012 aan dat er een "groene Kondratieff" onderweg is. Door de toenemende schaarste aan grondstoffen en klimaatverandering zullen omvangrijke investeringen in nieuwe, schonere energie extreem toenemen. De Duitse asset manager sprak indertijd de verwachting uit dat dit de zesde Kondratieff-golf een sterke impuls zou geven. 

Op dinsdag 14 april volgt in het kader van deze podcast-serie een interview met Lars Dijkstra, chief investment officer van Kempen Capital Management. 

Meer achtergronden op Fondsnieuws: