Robotisering: Je belegt er niet eenvoudig in


Een 'Shift Age', daar zitten we volgens de Amerikaanse futurist David Houle midden in: ‘Verandering is overal, in de wijze van communicatie, wat we voor de kost doen, de waarden die we erop na houden, de manier waarop we onze kinderen opvoeden.'

'Door de wereldwijde economie, de kracht van het internet en de explosie van technologie treden we een nieuw tijdperk binnen: de “shift age”, waarin alles zo snel verandert dat het de norm wordt.’Een technologische verandering die het leven van mens en samenleving op zijn kop zal zetten, is automatisering en robotisering - maar het is niet gemakkelijk in deze trend te beleggen.

Routinebanen lopen gevaar
Wetenschappers Erik Brynjolfsson en Andrew McAfee schrijven in The Second Machine Age dat robots het saaie, geestdodende werk van ons zullen overnemen en dat ze ons als geheel rijker en gelukkiger zullen maken.

Andere wetenschappers, zoals Carl Frey en Michael Osborne van Oxford University, belichten in een recente paper vooral ook de risico’s: in de Verenigde Staten zou 47 procent van de banen bedreigd worden door deze technologische ontwikkeling.

Zij denken daarbij aan banen in het transport, de logistiek, maar ook op kantoor en in de administratie. Arbeidsplaatsen waar veel kennis en vaardigheden voor nodig zijn, lijken daarentegen het minst gevoelig voor de robotisering van de werkplaats.

Robotisering schept arbeidsplaatsen
De International Federation of Robotics (IFR) denkt dat de robotindustrie meer banen zal creëren dan robots overbodig zullen maken. Zij schat in dat er door de inzet van robottechnologie in de komende acht jaar in de VS 1,9 tot 3,5 miljoen banen zullen worden geschapen.

Deze robotrevolutie, die nog in de kinderschoenen staat, biedt ook beleggers grote kansen. Dat geldt vooral voor de ‘early investors’, waarbij vaak ter voorbeeld wordt verwezen naar hen die tijdig inspeelden op de computerrevolutie van dertig jaar geleden.

Zo heeft Microsoft volgens de Amerikaanse nieuwsbrief ‘Technology & Opportunity’ sinds zijn beursgang een koersrendement geboekt van 82.000 procent en bracht Apple zijn beleggers 32.000 procent koerswinst.

Meerdere typen robots
Wie in robottechnologie en -bedrijven wil beleggen, moet echter weten wat hij doet. Zo wordt deze markt doorgaans in drie categorieën onderverdeeld: industriële robots, service-robots en consumentenrobots.

Defensierobots worden veelal tot de tweede categorie gerekend. Bovendien zijn sommige nieuw, zoals robots voor de gezondheidszorg, en zijn anderen al lang actief, zoals robots voor fabrieken en voor defensie.

De wereldwijde markt voor industriële robots werd in 2012 ongeveer 8,5 miljard dollar groot geschat, maar volgens de IFR kan dat stijgen tot 26 miljard dollar als de kosten voor software en engineering dalen; de markt voor servicerobots zou ongeveer 3,4 miljard dollar en voor consumentenrobots 1,2 miljard dollar groot zijn.

Beursgenoteerde bedrijven
Er zijn nu vijf robotbedrijven aan Amerikaanse beurzen genoteerd: iRobot, Intuitive Surgical, Adept Technology, Hansen Medical en Mazor Robotics. Winstgevend zijn er slechts twee: iRobot en Intuitive Surgical.

iRobot, dat bekend is van robotstofzuigers en goot- en -vloerreinigers, behaalde in 2013 een koersrendement van maar liefst 85%. Dit was vooral te danken aan nieuwe beleggers, waardoor de waardering van het aandeel sterk steeg.

Intuitive Surgical heeft de hand van de chirurg vertaald in instrumentarium dat door een robot wordt bediend. Maar recente ontwikkelingen, zoals het terugroepen van producten en een waarschuwingsbrief van de toezichthouder voor de gezondheidszorg FDA, laten het embryonale risico van zulke start-ups zien. Terwijl in 2012 omzet en winst nog met respectievelijk 25 en 32 procent stegen, vielen de resultaten vorig jaar tegen.

Robo-stoxx
Er zijn inmiddels een index en een ETF die deze megatrend proberen te tracken: Robo-Stox. Deze index is echter breder dan enkel pure robotbedrijven als iRobot, Fanuc en het Zwitserse ABB.

Er zijn 78 bedrijven in opgenomen, variërend van bedrijven die fysieke robots maken tot bedrijven die sofware en technologie maken die voor automatisering en robots nodig zijn.

Bij de indeling van de index is bovendien een onderscheid gemaakt tussen zogenoemde ‘Bellwether’- en ‘non-Bellwether’bedrijven — de eerste categorie is indicatief voor de performance van het segment, de tweede categorie is voor zijn omzet en winst niet volledig afhankelijk van robot technologie.

Bellwetherbedrijven
De Bellwetherbedrijven (40 procent) zijn in de marktgewogen index opgenomen voor 2,35 procent per aandeel en de tweede categorie (60 procent) voor 0,98 procent. De op 22 november gelanceerde ETF staat nu op een rendement van meer dan 5 procent en kost 98 basispunten.

Nadeel van de ETF is dat de non-Bellwetherbedrijven niet maatgevend (genoeg) zijn voor robottechnologie en hun ontwikkelingen, zegt Xavier Chollot van Pictet Asset Management.
De Zwitserse assetmanager kiest dan ook voor een andere aanpak. Hij richt zich vooral op de 110 miljard dollar grote automatiseringsmarkt, waarvan robotisering minder dan 10 procent uitmaakt, maar die sterk groeit.

Er is een duidelijk aanwijsbare groeimarkt: China, waar stijgende loonkosten en inflatie aanleiding zijn voor een ongekende ‘catch up’, zegt Chollot. Vooral de Chinese autoindustrie automatiseert in hoog tempo, waardoor de kwaliteit verbetert, de kosten per eenheid product dalen en het marktaandeel stijgt.

Autorevolutie in China
‘De kansen zijn er ongekend als je beseft dat de autopenetratie in China 6 procent is, tegen 65 procent in de VS. Tegelijkertijd kent China nog maar 10 robots per 10.000 werknemers, tegen 300 per 10.000 in Japan en 150 gemiddeld wereldwijd. Dat geeft aan hoe groot deze markt wel is,’ zegt Chollot.

De markt voor robottechnologie wordt beheerst door Japanse bedrijven als Kawasaki, maar ook het Zwitserse ABB en het Duitse Kuka spelen driftig een deuntje mee. Hij zegt dat vooral automobielbedrijven, zoals de Duitse, een belangrijke rol hebben gespeeld bij de ontwikkeling van robottechnologie.

Lange termijntrend: automatisering
‘Vaak zijn ze loyaal aan bedrijven die de automatisering en de robotisering van hun productieprocessen voor hun rekening hebben genomen. Daar kom je dan als nieuwe toetreder moeilijk tussen,’ zegt Chollot, die het Pictet Clean Energy Fund beheert.

Hij adviseert beleggers dan ook zich niet zozeer op robots, maar op de bredere automatisering te richten. ‘Dat is een langetermijntrend waar je wel kortetermijnrisico’s hebt zoals de financiële crisis en conjunctuurcycli. Maar de langetermijntrend is onmiskenbaar: de werkplaats automatiseert.

Dit artikel is gepubliceerd in het Fondsnieuws-magazine van maart.