De vooravond van een explosie


De recessie die vorig jaar begon zal de boeken ingaan als de meest ongebruikelijke ooit. De daling van de bedrijvigheid was abrupt, diep en deed zich in heel veel landen tegelijk voor. Overheden en centrale banken reageerden snel en daadkrachtig. Het aantal faillissementen daalde in veel landen in plaats van te stijgen, wat normaal is in een recessie.

Ook werd de huizenmarkt , niet alleen bij ons, maar ook elders, sterker terwijl een stijgende werkloosheid doorgaans leidt tot een verzwakking van de huizenmarkt. De recessie ging, zoals gebruikelijk, wel gepaard met een “bear market” op de aandelenmarkten, maar die was in recordtijd weer overwonnen. 

Misschien wel het grootste verschil met eerdere recessies is dat de economische pijn extreem ongelijk verdeeld is. Sommigen zien datgene waarvoor ze hun hele leven hard hebben gewerkt compleet kapotgaat. Door belastinguitstel, maar vooral door hun spaargeld en pensioenvoorziening aan te spreken zijn ze nog niet formeel onderuit gegaan. 

Veel anderen zijn economisch niet of nauwelijks geraakt. Zij hebben hun spaartegoeden alleen maar zien toenemen en hoewel ze natuurlijk ook niet met iedereen mogen knuffelen, beleven ze economisch gezien de ‘beste recessie ooit’.

Alle bedrijven door de schok geraakt

De schok waardoor de economie vorig jaar werd getroffen leidde ertoe dat de verdienmodellen van een ongebruikelijk groot aantal bedrijven werd geraakt, bij vele in negatieve maar bij andere in positieve zin. Een groot aantal ondernemers is daarom in actie gekomen om hun verdienmodellen aan te passen en nieuwe te ontwikkelen. Zo kwam de digitalisering in een stroomversnelling. Het mondiale tekort aan chips is mede daardoor veroorzaakt. 

Dat het aantal faillissementen alsnog een keer zal stijgen, wil ik best geloven. En ik wil het leed van veel ondernemers niet bagatelliseren, maar ben ervan overtuigd dat de herstelkracht van de economie als geheel groot is. Het ‘cijferseizoen’ in de VS, dat inmiddels van start is gegaan, laat zien wat er gebeurt als bedrijven zich hebben aangepast aan moeilijke omstandigheden en de economie zich begint te herstellen.

Natuurlijk, de vergelijking met de bedrijfsresultaten van het eerste kwartaal van 2020 wordt geflatteerd door de terugval vorig jaar. Maar toch overtreft een hoog percentage bedrijven de verwachtingen van analisten en vaak met een ruime marge. Veel aandelenkoersen stijgen niet na de publicatie van beter dan verwachte cijfers, soms dalen ze zelfs. Kennelijk is al veel positief nieuws in de koersen verdisconteerd. 

Ongekende bubbel of ongekende kans?

De aandelenbeurs is de laatste maanden hard gestegen. De enorme liquiditeitscreatie door overheden en centrale banken heeft dat ongetwijfeld in de hand gewerkt, maar het gaat te ver om de koersstijging irrationeel te noemen. 

Bedenk dat dit nog maar het begin is van het herstelproces. In Europa lopen we achter, maar de komende maanden gaan Amerikaanse bedrijven profiteren van een krachtig conjunctureel herstel. Het vaccinatieproces verloopt er voorspoedig. De economie wordt heropend terwijl de stimuleringspakketten van december en die van de nieuwe regering de vraagzijde van de economie een enorme impuls geven. En voor wie dat niet genoeg is, zijn er ook nog de fors gestegen spaartegoeden van particulieren.

Bedrijven staan klaar met hun aangescherpte en nieuwe verdienmodellen en het ziet ernaar uit dat er de komende tijd ruimte is de prijzen wat harder te laten stijgen. Een explosie van bedrijfswinsten is onvermijdelijk. Hoe houdbaar die op de middellange termijn is, moet blijken, maar voorlopig ziet het er voor aandelenbeleggers eerder uit als een “once in a lifetime opportunity” dan als een bubbel die op knappen staat.

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro en momenteel ondermeer huiseconoom bij BNR. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.