Politiek incorrect


We zitten in een gezondheidscrisis en in een recessie die dieper is dan enige recessie die we ons kunnen heugen. Terecht trekken overheden en centrale banken alle registers open om de economische schade te beperken.

Al snel gingen er stemmen op om de steun die de overheid verleent aan voorwaarden te binden. De wensen ten aanzien van voorwaarden gaan over het financiële beheer van bedrijven, hun beloningsbeleid, hun dividendbeleid en in toenemende mate over de bedrijfsvoering zelf, met name op het gebied van duurzaamheid. 

Veel bijdragen aan deze discussie gaan er, zij het vaak impliciet, vanuit dat sprake is van tegengestelde belangen van bedrijven, eigenaren, werknemers en de overheid. Dat is niet zo. Die belangen lopen hier parallel. Als bedrijven en hun eigenaren ten onder gaan, verliezen werknemers hun baan en moet de overheid meer werkloosheidsuitkeringen betalen terwijl de belastinginkomsten terugvallen.

Wie net doet alsof het alleen maar gaat om het redden van bedrijven en dus het behartigen van de belangen van de eigenaren, heeft het werkelijk niet begrepen. Of misschien moet ik zeggen dat zo iemand de wereld vanuit een eigen ideologische invalshoek bekijkt.

Geen ‘normale’ recessie

Recessies horen bij het economisch leven en vormen daarmee een onderdeel van normaal ondernemingsrisico. Maar dit is geen ‘normale’ recessie. Ze is het resultaat van een wereldwijde pandemie en van overheidsmaatregelen om de pandemie in te dammen. Dit is geen normaal ondernemingsrisico. De enorme economische schade wordt deels door de overheid veroorzaakt, die veel ondernemers immers verbiedt hun ondernemingsactiviteiten uit te oefenen of in ieder geval het bestaande en beproefde verdienmodel totaal onmogelijk maakt. Als diezelfde overheid vervolgens steun verleent om de economische gevolgen te beperken, past haar terughoudendheid. 

Talrijk zijn de pleidooien om de crisis aan te grijpen om de wereld te verbeteren. En wie wil dat nou niet, een betere wereld? Deze pleidooien roepen echter nogal wat vragen op. Waarom moeten we wachten op een crisis om de wereld te verbeteren? Kunnen we dat niet zonder een crisissituatie? En wat betekent het concreet? Het probleem is natuurlijk dat we niet allemaal hetzelfde verstaan onder een betere wereld. 

Zet nu niet overhaast nieuwe misstappen

De conclusie dringt zich ook hier op dat pleitbezorgers van het gebruik van de crisis om de wereld te verbeteren een mooie kans zien hun ideologisch gedreven wensbeeld door te drukken. Zelfs als we de tijd hebben om goed over maatregelen na te denken gaat er van alles mis. Neem als voorbeeld het propageren van biomassa om de energievoorziening te verduurzamen. Dat biomassa lang niet zo duurzaam is als wordt verondersteld, of beter gezegd dat het helemaal niet duurzamer is dan fossiele brandstoffen, maar wel veel duurder, wordt bij steeds meer mensen geleidelijk duidelijk.

Of neem de op zijn zachtst gezegd wonderlijke beslissing dat Nederland van het gas af moet terwijl de rest van de wereld juist overschakelt naar gas. En laat ik dan nog maar zwijgen over de inefficiënte en daardoor geldverslindende projecten waarbij huizen van het gas worden gehaald. Het zijn allemaal slecht doordachte initiatieven.

Zelfs een activist als Michael Moore heeft blijkens zijn documentaire ‘Planet of the Humans’ grote twijfel over de duurzaamheid van duurzame energiebronnen. Dit lijkt mij niet het ideale moment om overhaaste stappen te zetten op een weg waar al veel dure misstappen zijn gezet. Sterker nog, dit is wel het slechtste moment om een ondoordachte energietransitie te versnellen. 

Han de Jong is voormalig hoofdeconoom van ABN Amro. Hij schrijft wekelijks voor Fondsnieuws over (de gevolgen van het coronavirus voor) economie en markten. Meer informatie over zijn visie kunt u lezen op Crystal Clear Economics.