Dol op cycli


Beleggers houden van cycli. Cycli lenen zich er namelijk uitstekend voor om enigszins gestileerd te duiden waar 'we staan'. De kredietcyclus, conjunctuurcyclus, monetaire cyclus, noem maar op. Deze cycli zijn doorgaans van korte duur. Eén lange cyclus kan dit korte-termijnbeeld echter drastisch verstoren.

Het gaat om de geopolitieke cyclus. Een cyclus die de komende jaren weleens een stuk prominenter op de agenda’s van beleggers kan komen te staan.

Geopolitiek is steeds belangrijker voor beleggers. De mondialisering van waarde- en productieketens heeft ervoor gezorgd dat bedrijven internationaal veel meer met elkaar vervlochten zijn geraakt. Een telefoon van Apple wordt voor het grootste deel níet in Amerika gemaakt. En de productie van bijvoorbeeld een windmolen is logistiek behoorlijk complex: vanwege de schaarsheid van metalen die nodig zijn als onderdeel tot de constructie die op verschillende locaties plaatsvindt. Daardoor omspannen de waardeketens van veel producten en beursgenoteerde bedrijven, vele landen.

Deze internationalisering van productie en handel gaat gepaard met een behoorlijke verandering van de geopolitiek, die daardoor steeds onvoorspelbaarder wordt. In ons denken gaan we nog altijd uit van twee vanzelfsprekendheden waarmee twee generaties zijn opgegroeid: Ten eerste: Als leidende politieke en militaire macht zijn de VS de politieagent van ‘de vrije wereld’. Ten tweede: Een Europa dat dankzij voortgaande integratie een baken van stabiliteit en welvaart is. 

Politie-agent

Het beeld van de VS als politieagent behoeft, zeker sinds Trump aan het roer staat, inmiddels de nodige bijstelling. De VS willen niet de rol spelen die ze op grond van economische macht zouden kunnen spelen. Internationale politiek wordt niet meer bepaald door consensus met (Europese) partners. Het laatste bewijs daarvan is het opzeggen van de Iran-deal, nadat de VS eerder al uit het klimaatakkoord waren gestapt en door importtarieven aan te kondigen, bezig waren een handelsoorlog te ontketenen.

Maar ook het beeld van een stabiel en welvarend Europa is met de Brexit ernstig beschadigd. Een belangrijk teken aan de geopolitieke wand.

Het kruispunt waarop we nu staan geeft potentieel grote onzekerheid voor beleggers. De zekerheden die de wereldorde met zich meebracht - van de dollar als wereldmunt, Europa als gemeenschappelijke markt en relatief stabiele tegenstellingen - zijn niet meer. En daarmee kunnen de geopolitieke ontwikkelingen alle kanten op. Aan het begin van het jaar hielden we nog rekening met een kernoorlog in Korea. Nu lijkt vrede daar onder handbereik, maar staat Iran weer op het punt om kernwapens te ontwikkelen. En wat gaat China doen nu er ruimte vrij is gekomen op het wereldtoneel? Of Rusland? Moeilijk, moeilijk, moeilijk voor de belegger om allemaal te duiden.

Het einde van de monetaire verdoving

Het rare is dat deze toch vrij schokkende veranderingen in de wereldorde de financiële markten in de afgelopen jaren nauwelijks van hun à propos hebben kunnen brengen. En dat heeft eigenlijk maar een reden: de monetaire verdoving. Het enorme overschot aan liquiditeit heeft ertoe geleid dat risico’s nauwelijks meer worden geprijsd. Een paar kleine correcties hooguit: de stem voor een brexit, de uitslag van de verkiezingen in Italië. Verder gaat alles goed, als het maar rendement oplevert.

Maar we gaan richting het einde van de monetaire cyclus. De Fed is al begonnen met verkrapping, en de ECB zal trachten te volgen. Trachten, want de vraag is of de conjunctuurcyclus bestand zal zijn tegen de monetaire verkrapping. Want de mooie groeicijfers van de afgelopen jaren zijn gepaard gegaan met verdere mondiale schuldopbouw.

Maar stel nu dat het normaliseren van het monetaire beleid slaagt, zonder dat al die liquiditeit alsnog over de randen klotst, wat dan? Dan krijgen we pas echt zicht op de risico’s van het aflopen van de geopolitieke cyclus. Want kan dat eigenlijk wel blijven bestaan, de sterk geïntegreerde financiële markten en internationale waardeketens terwijl de geopolitiek steeds verder versplintert? We gaan het gauw genoeg zien. Houd uw beleggingsportefeuille vooral ook goed in de gaten!