Maarten-Jan Bakkum: Verlamming


Als een economie verslechtert, met een toenemende hoeveelheid bedrijfsfaillissementen, een snel oplopende werkloosheid, een hogere rente, minder kredietverlening en een verzwakkende munt, dan neemt automatisch de druk op het politieke systeem toe.

De ernst van de economische problemen en de kracht van de politieke instituties zullen bepalen of een politieke crisis vermeden kan worden of tenslotte onvermijdelijk is.

Na zo’n vijf jaar van dalende economische groei en corrigerende wisselkoersen beginnen de spanningen in de opkomende wereld duidelijk toe te nemen. Dit zien we in het financiële systeem, waar wanbetalingen aan de orde van de dag zijn en banken hun winsten zien verdampen. Maar ook in de samenleving, waar een oplopende werkloosheid en een stijgende rente voor een forse koopkrachtdaling zorgt. En in de politiek, waar de regering haar tekorten ziet oplopen en haar steun snel ziet afkalven. 

Corruptieschandalen

Hervormingen zijn nodig om de economie weer lucht te geven, maar de angst om impopulaire maatregelen te nemen verlamt het systeem. De economische crisis zet de verhoudingen binnen en buiten de regering op scherp, wat leidt tot beschuldigingen en onthullingen van onbehoorlijk beleid. Corruptieschandalen komen meestal naar voren in economisch moeilijke tijden.

Elk land reageert anders op toenemende economische problemen. In landen met een duidelijk autocratische traditie zie je de overheid verharden, een strakkere controle van de media en meer inperkingen van persoonlijke vrijheden . In de afgelopen jaren hebben we dit duidelijk gezien in Rusland, Thailand, China en Turkije. Een officiële anti-corruptiecampagne en conflicten met het buitenland om de aandacht af te leiden van de werkelijke problemen passen prima in dit plaatje.

Brazilië en Maleisië

In andere landen, waar de democratie iets beter geworteld is of waar de controle van de overheid over instituties en samenleving minder is, zie je conflicten binnen het politieke systeem escaleren. Corruptieschandalen komen aan het licht en worden gebruikt om politieke rekeningen te vereffenen. Zuid-Afrika, maar vooral Brazilië en Maleisië zijn de beste voorbeelden in deze categorie.

De Petrobras-corruptiezaak en de dreigende afzetting van President Dilma in Brazilië zorgen voor grote onrust en onzekerheid. En het schandaal rond Premier Najib, die 600 miljoen euro aan publiek geld zou hebben gestolen, dreigt het toch al fragiele Maleisië met haar onderhuidse etnische spanningen in een veel grotere crisis te storten.

Hoe dan ook, of we het nu hebben over de eerste of de tweede categorie, het politiek risico neemt snel toe in de opkomende wereld. Dit verklaart voor een deel waarom aandelen-, obligatie en valutamarkten blijven dalen. Corruptieschandalen, regeringscrises en toenemende repressie leiden enorm af van de hervormingen die zo dringend noodzakelijk zijn om onevenwichtigheden in de economie te verkleinen, om het investeringsklimaat te verbeteren en zo weer uitzicht op een groeiherstel te bieden.

Maarten-Jan Bakkum is beleggingsstrateeg opkomende markten bij NN Investment Partners.

De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.