1984


In de toekomstroman ‘1984’ schetste de Engelse schrijver George Orwell, anno 1949, een somber beeld van hoe de mensheid er 35 jaar later uit zou zien. Een totalitaire maatschappij onder het oog van Big Brother waarin de menselijke vrijheid geheel aan banden werd gelegd.

De ideeën in dit boek staan niet helemaal los van de werkelijkheid. Ook in onze tijd gebeuren er soortgelijke praktijken

Heden ten dage bereidt de Chinese overheid een systeem voor om de betrouwbaarheid van burgers te gaan beoordelen. De bedoeling is om in 2020 een puntensysteem te introduceren die bijvoorbeeld gaat bijhouden wat burgers online bestellen of dat ze hun rekeningen op tijd betalen. Voor deze onderdelen kan men punten scoren, met een minimum en een maximum score.

Hoe hoger de score, hoe meer privileges ze kunnen krijgen. Men kan bijvoorbeeld een hoger bedrag aan krediet lenen. De Communistische Partij is er serieus mee bezig en China schijnt volop te experimenteren.

Een slechte score in het puntensysteem kan voor de toekomst van een Chinese burger een grote impact hebben. Op basis van de score kunnen mensen bijvoorbeeld uitgesloten worden van bepaalde functies op de arbeidsmarkt.

Om burgers te beoordelen werkt de Chinese overheid al samen met bedrijven zoals Alibaba en Tencent. Beide gehoorzamen aan de strikte regels van China en werken mee aan de proef. Het puntensysteem moet vanaf 2020 verplicht in werking treden.

Eén van de onderwerpen onlangs besproken tijdens het negentiende Chinese Vijfjaarlijkse Partijcongres was corruptie. Corruptie is volgens Xi Jinping, president van de Volksrepubliek China, de grootste bedreiging voor het voortbestaan van de partij.

Het lijkt erop dat de machtigste man van China de strijd tegen corruptie mede wil overwinnen door burgers te gaan controleren. Verder zijn economische vernieuwing en versterking van de militaire capaciteiten ingrediënten om China tot een wereldmacht te maken. Dat moet in 2050 het geval zijn, als de Volksrepubliek 100 jaar bestaat.

De grootste bedreigingen van ónze privacy zijn bedrijven als Facebook en Google. Daar werken we met zijn allen al een tijdje aan mee. Deze bedrijven verzamelen grootschalig persoonlijke data waarmee ze geld kunnen verdienen.

Dit lijkt, vergeleken met het Chinese puntensysteem, nog onschuldig. Er zijn echter ook bedrijven die bijvoorbeeld onderzoek doen naar internationale veiligheid en, naar het schijnt, aan de Nederlandse politie data verkopen over mensen waarvan ze niet zoveel weten.

Is deze ontwikkeling te scharen onder economische evolutie of lijkt een situatie te ontstaan die min of meer tegen de principes van een vrije samenleving ingaat?

Michael Mooijer is directeur bij Fresh, het fondsenlabel van OHV Vermogensbeheer