Pensioensparen


De ironie van deze crisis is dat het land dat het meest opzij zette voor later, ook de grootste veer moest laten.

Nederland had 25 procent van alle Europese pensioenreserves, maar kon van die circa 700 miljard euro die het eind 2007 bij elkaar had gespaard op 31 maart 120 miljard euro aftikken.

Pensioenstelsel
Het is tragisch voor een volk, dat juist zo zuinig leefde vergeleken met landen als de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. Daar ploft de boel nadat de consumptie- en kredietboom jarenlang feestelijk doorging. Hier wordt de buikriem aangehaald en de AOW-leeftijd opgeschroefd om die keurige pensioenvoorziening op peil te blijven houden.

In Bella Italia, waar niet meer dan 1 procent van het BNP in pensioenen is gestald, is de pensioengerechtigde leeftijd 58 jaar. Bij ons is die reserve 130 procent groot, maar daar moeten we bijna 10 jaar langer voor blijven werken.

Risicoverlaging
Ons pensioenstelsel, hoe goed bedoeld ook opgezet, kent enkele droevig makende regels. Ondanks de zeer lange beleggingshorizon kan de flinke koersdaling weldra tot drastische aanpassingen in pensioenbetalingen, pensioenrechten en beleggingsbeleid leiden.

In plaats van laaggenoteerde aandelen in deze marktomstandigheden te mogen bijkopen, worden pensioenfondsen soms bijna gedwongen de handdoek in de ring te gooien en aandelen in te ruilen voor obligaties. Deze ‘risicoverlaging’ leidt er waarschijnlijk op termijn juist toe dat moeilijker aan de pensioenverplichtingen kan worden voldaan.

Boekhouders
Omgekeerd werkt het net zo: na een beurshausse stijgt de dekkingsgraad en mag men meer risico’s nemen, dus aandelen kopen. Het lijkt wel een gestructureerd product. Maar word je daar rijker van?

De boekhouders hebben gezegevierd over de beleggers. Het is de schijnzekerheid van de risico-mijders versus degenen die gewend zijn contrair te handelen, met de lange termijn in gedachten, zoals dat hoort bij een pensioenfonds.

Ongelukkige regelgeving
Maar nu strompelt dit arme, steenrijke landje van kwartaal naar kwartaal, waarbij de pensioenbestuurders telkens op de koffie moeten komen bij DNB. Om daarna de risico’s nog verder te verlagen en met de aankoop van veel te dure lange rente swaps de verplichtingen zogenaamd ‘veilig’ te stellen.

Toen ik tijdens een seminar over risk management de vertegenwoordigers van DNB aansprak op deze ongelukkige regelgeving voor pensioenfondsen, bleef het helemaal stil.

Misschien moeten onze pensioenfondsen alles alleen maar op een deposito zetten, net zoals veel Nederlanders dat de afgelopen tijd hebben gedaan. Dan krijgen ze een tarief van 3, 2 of 1 procent. En als het dan ook op een bank staat van Staatsbosbeheer, dan komt ook de hoofdsom waarschijnlijk terug. Geweldig toch?

Een leven zonder risico, altijd binnen blijven en de gordijnen dicht – armzalig, dat wel, maar rustig is het zeker.

Wouter Weijand is fondsmanager van het Fortis Global High Income Equity Fund.